Thursday, March 15, 2012

Bible Zirhdan Vekih Pathian Thlawsuah Dawn Dan Phun 10 Pawl


Thuhmaihruai
Mi tampi in len le todelhawk hi kan duh. Asinan, mi hrekkhat cu kan duhlo bikmi farahnak sawn in kan nun in zel. Curuangah, sumpai thuhla ih kan Bible in in zirhmi taima zet ih zir hi a hlawktlak ngaingai.  Ahnuai ih dan hrampi phun 10 pawl hi Bible ih in zirhdan vekih Pathian thlawsuah dawn thei dan lamzin an si ih na theih lawngah duhtawk lo in a takih tuahnak thawn na thlun a si ah cun Pathian ih thlawsuahnak in a lo umpi tengteng ding a si.
1.  Pathian lawng hi lennak thianghlim in petu hrampi ti nunnak in cothlang aw
Thufim 3:6 cun “ Na tuahmi kipah Pathian cu thei ringring awla, Amah in lamzin dik a lo hmuh ding a si”  ti ah in sim. Minung in thlaici kan thlak, tidai kan tawih in dawm ṭhaṭha khal kan burh a si men thei, asinan a taktak ih ṭhangtertu le rahsuahtertu cu Pathian a si. Cuvek thotho in, mi pakhat khat in sumdawnnak a tuah, a ruahman, a kilkhawi, ṭhaiten thiamzirnak thawn fehter a tum a si hmanah, a hlawhtlin le tlinlo cu Pathian ih thu, remtinak parah a ṭhum aw thotho.
Hi Bible cang hi vawn ruah hman: “ Minung cun van ihsi pekmi thil lawng a congah thei” ( John 3:27). Ṭhaten ruat hman, na neihmi ziangtinkim hi Pathian in na neih ding ih a lo pek le rem a ti ruangih na neih mi an si.  Cuvek thothoin neih na duhmi thil phunphun na neih lo nak san cu Pathian in na neih rem a lo ti sak lo ruangah a si. Pathian ih remtinak le siannak vekin mi pakhat cu a lian ih cuvek thotho in mi pakhat cu a farah ziangahtile Pathian cu ziangkim parih thuneitu a si ruangah.  Ziangruangah Pathian in mi pakhat khat lian zet in a tuah ih mi dang farah zetin a tuah si pei? Cutivek ih an um veve tikah Pathian Amai hnenah sunlawihnak tamsin an pe thei v eve sawn ding ti a hmuhcia ruangah a si thei.
Lennak siseh thlawsuahnak mi pakhatkhat hnen ih pek hi leitlun pumpi sersiamtu le neitu’i hrangah cun thil harsa  a si hrimhrim lo. Amah kan Pathian rori khal hi kan nih a zumtupawl hrangah cun kan thlawsuah tumbik a si zo. Fimnak, lennak, uknak, huham le sunlawinak hmuahhmuah ih hram le cumipawl ih ṭhumawknak cu Amah a si. Curuangah Thuphuan ngantu Johan khal in hitin, “ Kan Bawipa le kan Pathian,  Nang cu sunlawinak le upatnak le huham cotlak na si. Ziangruangahtile nang cun ziang hmuahhmuah na tuah ih na thu in siam mi le nunter mi an si”( John 4:11) ti ah a ti.
Mi pakhat khat parah Bawipa cu a lungawi in a lungkim a si ah cun, a ṭulsam mi le duhzawng hmuahhmuah lan tiang in bawm theitu le pe theitu a si.  Pawm harsa kan ti tla a si men thei, a sinan a tlunih kan Bible cang zir le zingzawi mi pawl ihsi fiangtei kan hmuh thei mi cu mi pakhat khat lian ko le farah ko ih tuahtu hi Pathian a si. Hi thu hi cingkeng ringring in Pathian ṭihzah le a lalnak sungih tlukluh kan zir rori a ṭul.  Tangdawrten Bawipa cu Pathian a si ti cohlang awla, nangmai nunnak ah a thlawsuah lo burh ding ah thlacamnak thawn dil aw. A lo pekmi tuah tham theinak hmang in lennak thianghlim sersuak dingah na ṭuanvo ṭuan aw.
Thufim 22:4 khalah hitin kan hmu, “ Tangdawr in Bawipa ṭihzah awla, lennak, upatnak le nunsaunak na ngah ding.”  Ahman ko e ! Sum le pai thlawsuah cu taima zetih ṭuansuahnak rah a si, asinan cumi tlunah, mi tangdawrpawl hnenih Pathian pekmi thlawsuah a si. Mi pakhatkhat in a nunnakah  Bawipa cu lennak le ziangkim ih hrampi a si ti fiangten a thei a si ah cun sunlawinak le hminṭhatnak hmuahhmuah cu ralringte’n Bawipa a pe ding. Hngal le puarnak lak ihsin a nunnak a kil aw ding. Himi hi Bible zirhdan vekih lennak thianghlim co theinak dingih lamzin pawimawh le thupi hmaisabik a si.
2. Lungput dik nei aw
Matthai 6:21 kan zoh asile “…nan sumsaw umnak hmun ah nan thinlung khal a um ve ding” ti  ah Bible in in zirh.  Khristianpawl in len le neihnun kan duhnak lungput hi nuamsa zetih um huahhi duhnak men lole thuneih duhnak men ruangah a si ding a si lo, cuhnakin lennak sersuak dingih kan lungput cu Pathian sunlawinak le a rawngbawlnak hrang ih tiar aw ding ah a si sawn ding a si.  Hi leiah si lo in Van sawn ah mi lian kan si ding hi lungput dik Bible ih in zirh dan a si.  Curuangah, lei ih na neihnunnak sum le saw, hlawnthil pawl cu Pathian sunlawinak hrang a ṭhabik na pek thei zat pe in hilei damlai ihsin van ih milian na sinak ding ro kha khawlcia aw. Lei ih thil ummi pawlah siloin van lam sawn ah na thinlung ret aw.  Hi lei le a  sungih thil um pawl hmuahhmuah cu ni khatkhat ah an siat  in an hloral thluh ding, sihmansehla van ih na khawlmi ro le na lennak cu ziangtik hmanah a siat dah lo ding. Zumtu pitling, a reihlanah Bawipa a ra cing ding ti a zumtu le fiangtu cun hi nghet le tlaapsia in a eisiat ih, rukru le misualpawl ih a tawp a tawp ih an boh le siatsuah ding leiram ah ro an khawl siang lo.  Zumtu, mi piangthar hrangih fim thlak zet tuah ding cu atu canṭha kan neih lai le kan ṭuan thei lai ah a tam thei bik le a ṭha thei bik vanlam ih kan lennak khawl ding hi a si.  Zumtu cun Pathian Lalram hrang rawngbawlnak ah a ti thei tawp suahin a thazang le neihmi siseh a hmang suak ding . Kan Bible in hitin in fawrh , “ Cuhnakin Pathian Uknak le a felnak hawl hmaisa sawn uhla thil dang hmuahhmuah cu a lo pebeet ding a si” (Matt.6:33).
Jesu’i thupek hmaisabik le thupibik cu  , “ Bawipa na Pathian cu na thinlung zate, na nunnak zate le na ruahnak zate in na duhdawt pei” ( Matt.22:37) ti hi a si.  Pathian hi kan nunnak ih thupibik, number pakhatnak a si ringring a ṭul.  Paul in hitin“ Ziang hmuahhmuah nan tuah tinkim ah milai hrangah siloin Bawipa’i hrangah kan ṭuan ti thinlung nei in nan thinlung taktein ṭuan uh” (Kol.3:23) tin a zirh. Lei le van uktu Pathian cun a ṭhabik a ngen bangtuk in anih cu kan ti thei tawkih ṭhabik cothlak khal a si hrimhrim. Leitlun kan damsung ih kan thupitter ding mi bik cu Amah Pathian, a Lalram le a dingfelnak hi an si.
Leitlun ah kan um nan leitlun ta kan si lo, asinan, Bawipa in a Lalram dinsuahnak hrang Amah thawi ṭuantlang dingah in hril.  Kanmai sunmang kimter ding lawngah hi leiah kan nunglo cuhnakin kan Bawipa ih lungthlitum kimtertu dingah kan nung sawn. Kan hna thupibik cu Jesu’i hnaṭuan rawn pehzawm- cumi cu Thupek ropibik hlensuah hna hi a si.  Jesu’n, “ Nannih in in hril lo; keimah in ka lo hril hai ih kumkhua ih a hmunmi rah nan va rah theinak dingah ka lo fial a si. Ka hmin in Pa hnenih nan dilmi hmuahhmuah cu a lo pe ding” (Jn. 15:16) ti ah a ti. Hitin , “  …Ka pa in i thlah vekin nannih khal ka lo thlah ve a si” (Jn.20:21) tin a dungthluntu pawl hnenah a ti beet.
Hi a tlun ih Bible bungcang pawl ihsin kan hnaṭuan thupi bik cu Jesu’i hnaṭuan rawn pehzawm kha a si ti kan thei thei. Kan liangpar ih ṭhumaw mi ṭuanvo tlamtling tei hlensuak thei dingah ṭulmi tampi kan nei ti Bawipa in a thei. Curuangah, na rawngbawlhna hlensuahnak hrangah thlawsuah malsawm nasa ngaingai thawn lo thuam hmaisak kha na ṭulmi a si ti Bawipa in a hmu a si ah cun malsawm thlawsuah le lennak khal a lo pe tengteng ding. Asinan, thusuhnak um thei mi cu thlawsuah kan dawnmi in Pathian hnaṭuan in dawnkham maw cutiasilole, harsat kan tuarnak sawn ihsin Pathian hna ṭha ten kan ṭuan thei sawn?
Kan lennak le neihnunnak kha Pathian Lalram dinsuahnak le rawngbawl hna hlensuahnak hrangah zangraam lo in kan hmang siang a si ah cun Pathian in simtu le tlangautu ih in hmang lo a sihmanah pesuaktu hlawhtling ah in hmang thei. Thlarau ih a khatmi Khristian dang pawl bangin, lian zet cingin Pathian a pakhat nakih ret, a Lalram le a dingfelnak pawl thupibik ih rettu zumtu ṭha si a theih. Cutin neihnunnak cu Pathian ram hrang le rawngbawlnak ih hmansuah a si tikah thlawsuah tamsin in mi a hmuak ih, Pathian malsawmnak le duhsaknak phunkim vanlam mawlsawmnak le leilam thlawsuah, sum le pai tam sinsin dawnnak a si.
3. Pathian thupek lung in thlun aw
“ Bawipa nan Pathian in a lo pek dingmi ram ahcun thlawsuah a lo pe ding. Tuihsun ih ka thupekmi pawl nan thlun ih amah ih thu felten nan ngai a si ah cun nanmah lakah mifarah mizonzai nan um lo ding” (Deut. 15:4-5).
A tirte ih Pathian ih tumtahmi cu Amah a zumtupawl, Amai hmuihmel kengih a sersiam mipawl in hi leitlun kan uk ding hi a si. Cui hnaṭuan ropi zet cu hlensuak thei dingah fimnak le Jesu’i thinlung an ṭul. Cui an ṭulmi fimnak cu Pathian ih thupek an thlunnak ihsi rammi a si ruangah Pathian ih dan pawl cu an nunnak lam hruaitu ah an hman ringring a ṭul. Pathian ih hmuhnak mit ah cun Amah duhdawt taktak tu pawl cu Amai thu a thluntu pawl hi an si. Pathian  le a thupek kha catlo in kan thlun peh vivo a si ah cun, Amai lungawi zawng in kan nung, cangvai in  ṭawng suak ding. Cuihleiah, a duhzawng khal kan thei ngah thei ding.  Bawipa’i lamzin le a tumtah thawi mil aw in kan nung suak a si ah cun, lei kan damsung lala khalah thil ropi zet zet kan co ngah thei.  Kamsang Samuel cun siangpahrang note Saul hnenah hitin, “  Pathian in a lo umpi ruangah na kut ih ṭuanvo um mi kip kha tuah aw” (I Sam.10:7). Cuvek thotho in Kamsang Nathan khal in David hnenah hitin, “ Pathian in a lo umpi ruangah ziang kim na thinlung ih ummi kha tuah aw” ( II Sam. 7:3) a ti.  Kan thinlung le ruahnak zaten Pathian thu thlunnak ih kan hman tikah, Bawipa’i tumtahnak kimtertu hmanraw ṭangkai ah kan cang ṭheu.
4. Pathian ih dan ah lungawi aw
Saam 1:1-3 nak kan zoh a silen hitin  kan hmu, “ Mi ṭha lo pawl ih ruahnak pekmi a sang lo ih misual lamzin a thlun lotu le Pathian a hmuhsuamtupawl lakih a tel lotu cu mi thlawsuak a si. Bawipa ih Daan thlun cu a lungawinak a si, cuih Daan cu sunzan in a ruat. Amah cu tiva kapih a khomi thingkung, a tikcu ih a rahmi le a hnah tla a vuai dah lomi bangtuk a si. A tuahmi kipah a hlawhtling”.
Pathian zumtu, a daan thu ih lungawi ringring mi cu  “ A tuahmi kipah a hlawhtling” ti mi Pathian thutiam in a thlun. Culawng khal silo in Dan pekssalnak 28:8 ah hitin “ Bawipa in na hnaṭuannak cu a thlawsuah ding ih na cuam pawl cu rawl an khat ṭheh ding. A lo pek dingmi ram sungah thlawsuah na ngah ding” le “ Bawipa in vanih a robawm, van khi awng tahrat in a tikcu caante ah ruah a run surter ding ih nan hnaṭuanmi hmuahhmuah ah hlawhtlinnak a lo pe ding” (Dan Peksalnak 28:12). Hi bungcang ihsi kan kaihhnget thei mi cu Pathian in amah zumtu cu a tuahmi tinkim ah thlaw a suah ding ti hi a si. Mi zokhal Bawipa’i dan a ngaina le duhtui hrangah cun hlawntlinnak cu a hrangah thilfiang mi a si ih, hlawhsam cu thil cang thei lo tluk a si.Pathian ih zangfahnak kuthnuai ih tlukluh cu a va sunglawi lawm mam em!
5. Na neihmi sum le saw thawn Pathian sunlawih aw
Thufim 3: 9-10 ah hitin kan hmu, “ Bawipa cu na sumsaw le na thlairah hmaisa bik in thangṭhat aw. Cubangtuk in na tuah asile na rawl inn cu rawlin a khat ding ih, Na sabit ralca beel cu sabit thar in a liam thlauhthlo ding.”
Thlahlawh na lak tikah lole na thlairawl na khawm tikah Pathian hnen ihsi ka ngahmi a si tin na ruat ta dah maw?  A thlawsuah malsawm na co mi ruangah lungawi thu sim in; a hrang ih na pek ding mi na hlawhsuah mi lak ihsin siseh, na thlairawl ṭha le sunhnam ṭha pawl cu a hran ten ret aw.  Pathian mi sinak ziaza thawi sumpai kan hman tikah Pathian bia tluk kan si. Curuangah, peknak hi Pathian kan biaknak phunkhat ah kan ruat hrimhrim ding a si.
Sumdawnnak ihsin si maw lole na hnaṭuan nak ihsi hlawh na ngah hmaisakbik mi cu “ thlaithar” ti in kan ti thei ding ih cumi cu a pumpi in Pathian hnen ih hlan ding a si. Na hlawhsuah hmaisabik cuti peksuah ding cu ui hrimhrim hlah aw. Ziangruangahtile cuti Pathian hnenih na pek tikah Amah lo thlawsuahtu Pathian na cawimawi, na sunlawih, na upat ti kha fiangten a lang. Hiti vekin na thlawsuah le neihmi Pathian hnen ih na pek tikah rinnak na hmang suak ti ai khal a si fawn. Hi thu hi ṭhaten cingkeng aw.  Bawipa in na peknak cu a thei thluh ih Thufim 3:9-10 ih a thutiam kan hmuh bang in a let tampi in a lo rul sal ding.  Cutin hlawhsuah mi le ṭuansuah mi sumsaw na neih vivo tikah ṭhenhra ṭhenkhat lole 10% kha pek hrelh hrimhrim hlah aw (Mal. 3:10; Matt. 23:23). Ṭhenhra ah ṭhen khat cu kan peklo asilen Pathian ta kan ru a si tikah ziangtin thlawsuahtu Pathian ta ru rero cing cun lennak thianghlim kan co thei ding? Bible sungah ṭhenhra ah ṭhen hnih pek ding ah in fawrh lo, ṭhen hra ah ṭhenkhat cekci kha a tlun ih Bible catlang kan tarlan mi ih in sim mi a si. Ṭhen hra ṭhen khat diktak ih kan pek hnu ah Bawipa’i ram hrangah tin pek bet kan duh a silen a dang kha kan pe bet ding. Nan, ka pumpak hmuh dan ah cun ṭhenhra ah ṭhen thum lole ṭhen 4 pek ding ti zawng cu Bible ih in zirhdan thawn a kalh aw ti ah ka ruat. Ziang hmuahhmuah kan nunnak le neihmi khal Pathian ta a si thluh ti cu el thu a si lo, asinan ṭhen hra ah ṭhen khat cu Pathian ih kan lungawi man, kan dam man, in cawm man le ziangkim in pek man ah pe ding hrimhrim kan si.
6. Dingfelten nung aw
Thufim 3:33 ah hitin ngankhum kan hmu, “ Bawipa in misual ral pawl ih inn kha a camsiat ih, miding pawl ih inn cu thlawsuahnak a pe” (cf. Thuf.12:12;13:21-22;14:11;15:6;21:21;24:25).
Himi hi thuphan per thei lo Pathian nung ih thu tiamkam mi a si. Dingfeltei a nungtu cun hi lei a damsung lala ah thlawsuah nak a co ding ih cui thlawsuah lennak cu Pathian ih pekmi a si. A thianghlim mi hnaṭuan le diknak thawi sum a tuah tikah, kuttling lo ih sum laaknak le ciindan ṭha lo pawl a hrial ringring. Curuangahcun, ṭihnung lak ihsin siseh, vanduai tawn thilthu in siseh, damlonak le dan pahbalnak lak pawl ihsin zianghman harsatnak a nei ve lo. A nunnak ihsi cun - harhdamnak ṭha, sum le pai khawl, neihmi karhzaiter, hnaṭuan mi ah a ṭha thei bik hnuhma hmuh ding, diriam le aipuang mi hnaṭuanpi le ṭuantu, nundan mawi le ṭha, lungawinak le midang ih cohlan mi, sumtuahnak remcang ṭha dangdang, khawpkham sum le pai thlawsuah malsawm siseh thinlung hahdamnak rahṭha pawl a rah ṭheu.  Mi zokhal dingfel tei Bawipa’i hmai le minung hmaiah a nungtu cun Pathian hnen ihsi a ra mi lennak a co ding ih, diklo takih sum dawng le laluttu pawl ih sawmtel mi harsatnak phunphun lak ihsin an luat ding. Thufim 10:22 ih in sim bangin, “ Bawipa’i thlawsuahnak cun lennak a rawng keng ih cuih a kenmi lennak parah cun buainak a tel lo.”  
7. Taimak suah in hna ṭuan aw
Thufim 10:4 cun hitin, “ Zaangzelnak in farahnak a suahter , lawtnak in lennak a suahter” (cf. Thuf. 12:11; 13:11; 14:23;21:5;28:19)ti ah a ti.
Lennak thianghlim lamzin Bible ih in zirhmi lakih thupi zet mi cu lawtnak lole taima zet ih ṭuannak hi a si.  Kristian zokhal in hnaṭuan dan ṭha (work ethics) lole hnaṭuan ih zahumnak hi kan thluak bawm ah thupit zetih kan ret a ṭul.  Zangzelnak hi Kristian zo tapoh hrang khalah khap ding mi a si. Ziangahtile zangzelnak hi nat hrih ṭihnung bik mi bang lo ko ih in tuahtu a si. Curuangah, zumtupawl hrangah zangzel hi sian a si lo ti kan theih a ṭul.
Zumtupawl cu sihte, a fate zetmi le caklo zetmi rannung hnen ihsin an taimaknak le fimnak zir ding ah khihhmuh kan si (Thuf.6:6). Sihte pawl hin hnaṭuan dan dik hi a takin an nunpi. Ṭuan le tuah ding khihhmuhtu hran an ṭul lo. Anmah ten pianken in an thiam cia. Ṭhal nisa kheng hnuai khalah nasa ngaingai in hna an ṭuan. Cawlh le holiday hrimhrim an ruat lo. Hlawh ṭhan cuang lo ih a hleifuan ih ṭuan (Overtime) cu an tidan kel a si. Thlasik le fur rawng thlen ding khal cu ṭih lo in an rak bawh cia. Rencen aw te ih an nunthiam ruangah tampi an khawl thei. Cumi ih rahsuah cu harsatnak le buainak a rawng thlen tikah aanhai lo in an pahtlang thei. Cuvek cekci cu mi law le mifim pawl nunnak khalah kan hmu thei.  An taimaknak le rencenthiamawknak cun harsat can ih an hmancawp ding mi sumpai lawng si lo in sumtuahnak ding sumlu tiang a daih thei ṭheu. Ni le khua a rawng rei tikah taima zetih hna a ṭuantu cu milian ah a rawng cang ṭheu. Lennak hi zankhat thilthu ih thilthleng thutthi a si lo, taima zet le rencen zetih sumhman thiam le khawl thiam nak ihsi ra mi a si.
Nangmah ten sumdawnnak pakhatkhat na tuah a si ah cun, hnaṭuan a  thluang maw, a hlawhtling  maw tlinglo ti khal taima zetih na kuthnuai ih umpawl na hruai le zohfel ding daithlang hlah aw. Thukam Hlun kan zoh a silen zumtu mi tampi, Abraham, Isaac, le Job siseh, mifel Job tiang in sumdawnnak Tuu le ṭilva ih a tuahmi an si.  Kan hnaṭuan mi kan zohfel nak hrangah Bible in hitin in zirh:
“ Na tuuruun kha thatenin tuamhlawm awla, na cawrual pawl kha ralring theitawp in zoh aw;…Na tuupawl ih hmul in hnipuan na tah thei ih, na me hrekhat na zuar man in loram na lei thei. A taanglai mi na me pawl in na innsang le, na hnen-um nunau pawl ih in dingah mehnawi an lo pe ding.” ( Thuf.27:23; 26-27)
Cuvek thotho in, sumdawng mi kan si le dawr nei lole hnaṭuan nei kan si ah cun kan sumdawnnak ṭhaten kan kilkhawi le zoh ringring a ṭul. Kan liangpar ih ṭhumaw mi ṭuanvo parah daithlang thei kan si hrimhrim lo. Kristian sumdawng hruaitu pawl lakah thil pakhat tuah le relkhawm tikah telve lo lole kailo tivek hman lo ding.  Kan sumdawnnak thuhla felfai ten kan fehter ding a si.  A sangsangte ih thil um tudan le fehpit dan ṭha ruahhmannak kan hmansuah le nunpi a ṭul. Khawl thiamnak hmang thawi ṭhasawn ih sumdawnnak fehpit dan phungphai nei in kan tuah a ṭul.  Cun, kan sumdawnnak thil ah a cipciar in thil hmuahhmuah kan theih feng a ṭul fawn. Ziangtinkim khal felfai ten kan thunun (control) thei a thupi zet. Kan hmansuah mi le miat mi pawl sum cazin zaten felfai takih ngankhum mi kan kawl ringring a ṭul. Cuihleiah, kan kuthnuai ih a tuanmi pawl kha thinnuam le lung diriam ko in kan tuah ding a si.
Acang thei asi ah cun kan sumdawnnak cu felfaitei management system thawi kan tuah a thupi. Kan hruaiawk dan le thil le ri hman suakso nak khalah leitlun pumpi huap ih quality nei ban tiang kan sunmang a ṭul. Sumdawnnak company maw ziang thil pakhatkhat Kristian pawl ih neih mi a si ah cun cumi cu felfai bikih relbawlawknak neimi a si ding.  An hnaṭuannak project pakhatkhat khal ramsung ih hminṭhatnak a ngah tham tiang le a hlawkbik, rinsantlak bik tiang a si ding a si. Khrih thinlung a neitu le ziangkim Sersiamtu Pathian ih Thlarau Thianghlim neitu kan si ruangah kan sumdawnnak hin leitlun hmun tinkim ih sundawnnak pawl a lan ding  a si. Sumdawnnak pakhatkhat Pathian theilotu ih neihmi hnakin Pathian nung neitu ih neihmi cu rinsan a tlak sawn hrimhrim a ṭul. Cumi cu kan ram khal ṭhatlam a pan vivo kei, a takin sumdawnnak le company pipi tla nei thei kan um vivo ding. Cutikah, zumtu kan si vekin Pathian lungawizawng si si in kan sumdawnnak ih kaih hruaiawkdan le management system cu rinsantlak, tlaihsan tlak le zohṭhimtlaak a si hrimhrim ding a si.
8. Na tirhsiang in harsa le farah thlahthlam hlah aw
Thufim 19:17 cun hitin, “Mi farah par ih zaangfahnak neih cu Bawipa ih hnen ih thilpek bangtuk a si; Bawipa Amah in a lo pesal leh ding” (cf. 14:31b; 28:27) a ti.
Bawipa cu hmuhsuam le nautat a tuartu pawl humtu a si ih thinlung kekkuai pawl cu a naih ringring. Asancu, farah pawl parah zaangfahnak a neih ruangah a si. Cubang mi harsa le aanhai pawl sawmdawltu dingah milai pakhatkhat  lole lennak thawi a thlawsuah mi a minung pawl a kut le kei aiawh in a hmang ṭheu. Mi farah par ih zaangfahnak a neitu cun Bawipa sum a cawih a si ti hi cingkeng ringring uh si.
Kan Bible in sumkhawlnak zahkai ih a simmi cu Levi mipawl hnenah siseh, mikhual pawl hnenah siseh, nu le pa neilo hngakṭah pawl hnenah  le nuhmei farah pawl hnen ih pek hi a si tin a ti, “ Kumthumnak ih ṭhenhra ṭhenkhat nan pekmi rawl pawl cu nan khawsungah nan khawl pei. Hi rawl cu nan khawsungih a ummi covo thilri a nei lomi Levi mipawl le ramdangmi pawl , nu le pa neilo farah ngakṭah le nuhmei pawl hrangah a si ding. An duhzat ciar in an ra ei pei. Cubangtukin tuah uhla Bawipa nan Pathian in nan thil tuahnak tinkim ah a lo thlawsuah ding a si” ( Daan Peksalnak 14:28-29). Tuini ah hi a tlun ih Bible catlang ih bangpi cu pastor pawl, Missionary pawl, farah rethei, nu le pa nei lo telin le nuhmei zonzai pawl an si. An parih na ṭhatnak parah an lo samkirsal thei lo ding ruangah Bawipa sawn in a lo sam ding. Bawipa in na tirhsiannak thawi na pekmi parah a lo rulh kirsal tikah a pungṭhang siarcawk ruallo thawn a lo pe kirsal ding.
Amahlawngtecu mi pakhatkhat kan va bawm tikah midang parih ṭhum aw ringring mi lungput, midang tello cun nungsuak thei lo ding vekih ruahawknak an neih lo nak dingah fimkhur aw. Farah zonzaipawl bawm dan ṭhabik cu mahte todelh aw thei rori ding ih zirhfim (educate) hi a si. Ziangtin hna an ṭuan ding tile ziangtin sumdawnnak an tuah thei ding timi lamzin a zirh ih zirh le khihhmuh rori an ṭul. Tuluk thufim hi hizawn ah a ṭangkai zetin ka ruat, “ Mi pakhatkhat kha nga va ṭhen aw hlah, cuhnakin nga kaih thei dan zirh sawn aw”. Cuvekin, sumpai vawi hnihkhat kan ṭhen men ruangah kumkhua in an tundinawk thei lo ding ruangah anmah tei an tundinawk thei dan ding kan zirh le sim rori an ṭul. Kum rei le hmailam can sau sawn ruah cun a phu mi farah pawl hnen ih scholarship (bawmnak) pek khal hi an nun kan bawm thei dan ṭhazet cu a si fawn. Culo khal kanmah le rem theih dan in farah zonzai pawl kan sawmsoh thei dan tampi a um thei ding. Hi vek ih farah zonzai, nuhmei le harsa ngaihsak hi lei malsawm tam sinsin dawnnak khal a si ih Bawipai lungawi zawng tak khal a si (Jeim 1:27)
9. Pathian ih fimnak hawl in Amah rinsan aw
Thufim 21:20a cun hitin, “ Mifim umnak ah lennak le nawmnak a um” (cf.Thuf. 19:8; 24:3-4)ti ah a ti.
Bible vekin kan sim asilen cu fimnak a um hmaisa ih culen lennak in a thlun. Solomon khal in fimnak rori a rak dil hmaisa, cutin lennak mangbangza tiang pek bet a si. Leitlun ihsi a ra mi si lo tlunlam Pathian hnen ihsi fimnak hawl aw. A thinlung le ruahnak hmuahhmuah thawi fimnak a hawltu’i hnenah cun Pathian in siangzetin fimnak a pe. Hitin Jeim in, “ Nanmah lakah fimnak a tlasam mi nan um ah cun Pathian hnenah dil sehla Pathian in a pe ding. Ziangahtile zohnen khalah Pathian cun siangzet le zaangfahnak thawn a pe a si” (Jeim 1:5) ti ah ati.
Theihnak ṭha hnakin fimnak hi a ropi sawn.  Fimnak kan timi hi leitlun fimzirnak tlawng ihsi ngahmi a silo cuhnakin Solomon in Pathian hnenih a dil bangin Pathian hnen ihsi ra, Amai pekmi a si. Zumtu zate’i kan ṭuanvo cu kan thinlung taktak ih fimnak  in pe ding ah Bawipa dil hi a si.  Zumtu cun Pathian rinsan in Bible Cathianghlim ih in tiamkam mi, “ ...Bawipa kha rinsan aw la thlawsuah na si ding” ( Thuf.16:20; cf. 28:25b) le “ …rinnak lo cun Pathian lungawiter a theih lo” (Heb.11:6a) ti hi kan theih feng a ṭul.
Cuti Bawipa thawi rualte ih ke kan kartlang tikah, Thiang Thlarau cu kan rualpi ṭha, in hruaitu le in zirhtu ah a ṭang ringring. Thiang Thlarau ih lam hruainak le zirhnak cun Pathian fimnak kan nunah in pe.  Hitin Bawipa in, “ Na thlun dingmi lamzin ka lo sim ding. Ka lo zirh dingih ka lo hmuh ding” (Saam 32:8) a ti ah in sim.
Bawipa in a lo fehsan in a lo tlansan dah hrimhrim lo ding ti hi zum hnget aw. A duhdawt le a tumtah bangih a kawhmi pawl hrangah cun ziangtinkim hi an hrang ṭhatnak ding in rem a ruatsak ti hi zum aw (Rom. 8:28).Zinghman ah donhar le mangbang in um hlah aw. Cuhnakin Bawipa’I kutcak langsuak ding thinsau te ih hngah zir in amah ah cawl aw.
Kan thinlung le ruahnak cu Bawipa’i fimnak ih a khah tikah kan ṭawngkam le nundan ah kan sunglam mizia mawi a rawnglang suak vivo ding. Hitin Thufim 18:20 khal in  “ Na ṭawng ih a suahtermi rah in na pum a lo puarter ding; Na hmur ihsin a suakmi in na lung a lo kimter ding” a ti bet fawn.
Cutin, fimnak thawn midang a zirhsawng theitu kan si ding. Tuini ah Pathian fimnak thawi ke a kartu ding hi kan ram le miphun, leilung pumpi hin a ṭulbik mi a si. Kan kiang le kap leitlun kan zoh a silen bumawknak le sualnak in a khat ti kan hmu thei. Kan hniphuan hruk le uar zawng ihsi thawk in Pathian hnen ihsi fimnak hi kan leilung pi hin a ṭul taktak a si.  Tuini ih leitlun ih milian hminthang pawl le an zirhawknak hrekkhat kan zoh tikah sumpai duhdawtnak le zamrang te le a awlsam zawng ih lennak neih thei dan a phunphun, Pathian thu Bible thawi kalh aw mi an zirh ruangah kan ralrin le fimkhur a thupi ngaingai(cf. Heb. 13:5; Thuf. 23:4; 28:22).
Khristian pawl cu Bible zohlo ih kan nun ih khum ding le kan thusim le ruah tikah cumi cu rawn tahrat ih nung ding ih thazaang pek kan si (Joshua 1:8). Bible leng ih ta thufim a phunphun kan zir le ngah thei tawk khal cinken tum ding . Cun, thu kan sim tikah duhdawtnak le lainatak thawn kan sim ding. Kan thusim kha a dik timen a tawk lo duhdawtnak ih erh mi le thlumter mi a si a ṭul hrimhrim. Thusimtu ṭha le hlawhtling si ding cun Pathian ih minung, mi piangthar le thutak nunnak ih khumtu a si a ṭul. Kan Bawipa Jesu kha thusimtu ropi bik a si (Matt.23:10). Cuvek in Soloman khal kha thusimtu ti ih kawh a si ve (Thusimtu 1:1). Noah ve thu a silen “ dingnak thu a simtu” ti ah ngankhum a si ( 2 Peter 2:5). Kan Bible sung ih zirhtu le thusimtu dangdang pawl cu kamsang pawl an si ih, Thukam thar lam kan zoh a silen dungthluntu Paul le dungthluntu dang pawl khal zirhtu le thusimtu an si. Pathian hnen ihsin fimnak an ngah ih cui fimnak thaw cun midang thu an zirh in an kaihruai.
10. Ziaza ṭha a neimi kawppi hawl aw
Thufim 18:22 ah hitin kan hmu, “ Nupi tawn cu thil ṭha tawn a si; Cumi in Bawipa ih ṭhatnak na parah a langter” (cf. Thuf. 31:10-12).
Hi a tlun ih Bible catlang hi nu le pa in fale hnen ih thurawn kan pek ding hrang ih ṭha ngaingai mi a si. Cuvekin, zumtu hmuahhmuah cu kan nupi/pasal neih ding mi hi ralring ten kan thlan thiam a thupi ngaingai.
2 Korin 6: 14 lam kan zoh sal tikah Paul in Korin khua ih zumtu pawl cu, “ a zumlotu pawl thawn hngawngkhawl bat tlang hlah uh” ti ah a ti. Innsang thu ah kan la a si len, zumtu mi piangthar na si ah cun mi piangthar zumtu felfel na neih a thupi. Na nupi/pasal cu Pathian ṭihzah mi, a Thu a sun a zan ih a ruattu, mifim le midingfel a si ding a thupi zet.  Na nunsung ih na kekarpi ding, na lungawipi ding siseh na tumtahnak lo bawmtu ding Kristian mipiangthar felfel nupi/pasal ih neih ding cu ziangtluk mankhung a si ding! Nang in Khrih ih thinlung na keng ih, cutin na nupi/pasal in Khrih ih thinlung a rak pu ve a si ah cun nan nunnak le innsang felfai tei kaihruaiaw dingah Khrih ih thinlung vek thuahhnih rori nan nei tinak a si. Cuvek ih pumkhatawknak thuk le sang ih rahsuah mi cu lennak thianghlim tiang innsang ih neih ngah theinak a si.
Bible in, “  Inn le sumsaw cu nu le pa hnenih ngahmi rothil an si; Sikhalsehla nupi fim cu BAWIPA ih hnen ihsin ngahmi a si” ( Thuf. 19:14) ti ah a si. Curuangah, zumtu cun cuvek nupi ṭhaṭhum nei thei dingah Pathian hnen ih kan dil hi lohtheihlo ih ṭul mi a si ziangruangahtile Bawipa’i hnenih si ngah thei mi a si ruangah. Cuvek thotho in, nunau hrang khalah pasal ṭha nei ding cun cuvek thotho in Pathian hnenah kan dil ngutngo a ṭul.
Thufim 28:20a nak khalah, “ Rintlak mifel cu thlawsuah malsawmnak tampi a co ding” tin kan hmu. Pathian cun mai thutiam mi parih rinum le pumpe aw cu a duhdawt. Cui thutiamkam le pumpekawknak tampi tuah ding lakih a thupi bik mi miangmo cu Pathian hnenah le a nupi ih tlunah a rinum ding hi a si.  Nupi hrang khalah Pathian hnenah le pasal tlun ah rinum tak ih nun ding cu a pumpekawknak ding a si.  Pathian in a lamzin in khihhmuh zo.  Amah lawng rian dingah thupek in pe. Anih cu duhdawttu Pathian a si rualrual in thiksia Pathian khal a si ruangah , a thin a heng cun mi kangraltu meisa vek a si. Amah siar lo zuk le pathian dang biak hrimhrim cu a huat in a hua. 
Neihawk leveten, nupi le pasal cu khat le khat duhdawt aw in, Pathian in nang hi ka hrangah in pekmi na si ti in duat dawm aw le ṭihzah aw tawn in thihtiang rinum ten an um ding a si.  Bawipa, Israel ih Pathian in, “ Nupi maak cu ka hua. Cubangtuk thilsual nanmah lakah pakhatkhat in na nupi parih nan tuah tikah ka hua a si. Rintlak pasal si dingah nan nupi hnenih thukamnak nan tuahmi kha bal lo dingah ralring aw” (Malakhi 2:16) ti ah a ti. Nupi lole Pasal par ih rinumnak tlasam pawl cun ṭullo mi ah sum le pai an khawhral hleiah anmai innsangah camsiatnak an tlunpi.
Thukharnak
Hi a tlun ih thuhram pahra pawl hi Pathian thlawsuah malsawnak ihsi lennak thianghlim neih thei dan an si ih a liamcia mi ah leitlun fimnak hmang lawng in milian le neinung si duhnak thawn duham zet le hamṭam zetin na rak nung a si ah cun, Pathian ih nunsimnak le zirhnak khal na rak tawng in, a tufang khalah na tawng rero lai khal a si thei. Pathian fa kan si hi thei ringring in Pathian in kan thlun ding mi dan le dun in tuahsak a si. Mai duhduh dan ih nung hualho le nun tlaran zet ih um men ding kan si lo.  Sualnak lamzin le ṭhatlonak lamzin phunphun ah a rak nuam aw ve mi kan si khal len a rang a rang in cui kan sualnak lamzin pawl ihsi cun Pathian hnenah kan kirsal lohli a ṭul. Hi a tlun ih Pathian thlawsuahnak hnuai ih lennak thianghlim sersuah dan hi ṭhaten zingzawi in thlun aw la, Pathian ih tiamkam mi malsawm thlawsuah luangliam hluahhlo tiang in na co ding .  John 10:10 ah cun Jesu’n hitin a ti, “ Rukru cu ru ding, that ding le siatsuah ding lawnglawngah a ra. Kei cu nunnak an ngah ih tlamtling zetih an neihnak dingah ka ra a si” ti ah a ti. Lei kan dam lai lala khal ih mibang le todelhawk kan duh ah cun Jesu Khrih ih kan um ringring le a thlawsuah malsawm amah ṭihzahnak thawi kan hawl a ṭul. Cuti kan um tikah a takin,  “ Pathian ih thlawsuahnak cun lennak a rawn keng ih cui hlennak parah thinharnak a tel lo” ( Thuf. 10:22) timi kan co ding.

Pastor Henry vl Hmangaih

Tuesday, February 28, 2012

Piangthar Ih Danglamnak

1.         A sual ringring thei nawn lo (1 John 3:6,9;5:18)
     Zumtu tampi in an buaipi
ṭheu mi cu piangthar pakhat khi zuu in ringring saal sehla a thih ahcun a rundamnak a hlo lo ding maw? Piangthar pakhat sualnak a tuah saal ringring ih sualih tlu ih a thih ta ahcun vanram a kai thei pei maw? Pathian lam cun rundamnak a hlo lo nan minung in kan hloh san thei ko, tiah an ti ṭheu. Asinan a tlunih  kan tar langmi Bible ahcun, "Piangthar cu a sual ringring thei nawn lo, ziangruangahtile Pathian fapa in a kilhim ih a sungih Pathian thlaici (Thlarau or thutak) a nun ngah zo ruangah a sual ringring thei nawn lo. Mi zokhal sualnak a tuah ringring tu cu Pathian fa a si lo ih Jesuh Khrih a nei hrih lo tu le a tong hrih lo tu an si," a ti.

    #
  Piangthar cu a sual thei nawn lo si lo in  :
      (a) A sual ringring thei nawn lo ( I Jn.3:9 )
      (b) A sual ringring ngam nawn lo (Thufing 8:13; Isai.38:15)
  Ziangahtile Pathian
ṭihnak taktak a nei ngah zo ih Thlarau Thianghlim in lam a hruai (Rom 8:14)

2.  A tlu lan ta thei lo
     Piangthar ih danglamnak pakhat leh cu sualnak sungah a tlu lanta thei nawn lo. Ziangahtile Pathian in a kutin a kai hnget (Saam 37:24). Micak ih in kaihhnget hmanah kan tlu maimai lo sikhawh Pathian cakbik ih in kaihhnget ahcun zo maw tlu lanta thei ding? Vei sarih tiang tlu hman haisehla kaihthawhin an um saal ding (Thufim 24:16). Zosaw mai duhdawtmi fahniang bah hmu ih kaitho lo um? Khatin rak bah hrih awla hmai thla lamah ka lo kai tho leh ding ti keel? Zaangfah duhdawtnak thawn kan kai tho
ṭheu a si lo sawm? Piangthar tlu lanta an um keel lo. ThlarauThianghlim in a kai tho saal ringring.
    # Thu
ṭhimnak ah David, Samson, Peter, Jonah...an tlu nan an thosaal ṭheh.

3.        Nunsimtu PA a nei ( Heb.12: 7-11)
    Leidaan ah duhdawttu pa, nei le nei lo cu a dang aw lawlaw. Nunsimtu
ṭha nei lo cu an sual daan a danglam cuang. Piangthar cu a sualle van ah khin nunsimtu Pa a nei (II Samuel 7:14). Pathian cun a duhdawtmi fa cu nun a simih thilṭha lo a tuah tikah fungfekin a vuak ṭheu. Ka piangthar ti si ih sualnak tuah khalih vuaktu nei lo, nunsimtu nei cuang lo cu a diktawk lo.

4.        Bible ca a ngaina (Tirh. 17:11)
      Naute dam cun nui hnawiti a hlam mai. Piangthar dik cu Bible ca a ngaina mai. Bera khaw pawl cu Paul ih thuthang
ṭha simnak in an piangthar ih Bible a ngaina zet.

5.        Pathian thu a haal (John 4:40;7:37)
     Mi pakhat khi a pianthar le pianthar lo theihtheinak a mah ah a lang thei. Cucu Pathian thu a haal maw haal lo? tiah a
ṭhum aw. Mi zokhal Khrih sungih nunthar a neih ngah curco ahcun Pathian thutak ngai le zir caaknak a nei vurvo mai. Pathian thunung ngai le thangṭhatnak hlasak, thlacam a kaa thaw emem.

6.
        Biakiin a ngaina (Saam 84:10; John 5:14)
     Bethesda tili kapih kum 38 mingawr pa kh
a Jesuh in a dam ter tikah biakinn ah va feh aw, a ti lo nan Biakinn
a pan furfo. Jesuh thawn Biakinn sung rori ah an tong aw. Piangthar Zuudawr le phekahnak dawr ah an to duh nawn lo.Pathian Biakinn an pan, an tlaihsan ih khawm an hiar thei ngaingai.


Hminsin # Piangthar  hi mi
ṭha kan si lo nan miṭha (Jesuh ) neitu kan si.
               # Piangthar  hi kan thianghlim lo nan mithiang ih ta kan si.
               # Piangthar  hi kan fel lo nan kan felnak Jesuh a si.
               # Piangthar  hi kan c
ak lo nan micakbik kan lamah a ṭang.
               # Piangthar  hi kan lian lo nan milian bik ih fahniang kan si.
              # Piangthar  hi kan fim cuang lo nan vanlam fimnak neitu kan si.
              # Piangthar  hi kan mawi cuang lo nan Jesuh kan mawinak a si.

Evan. S. Tha Nei Fai

Monday, February 20, 2012

Jesu Khrih A Tawngtu'i Nunnak.

Thuhmaihruai
Pathian in milai hi Amah bangpi in in sersiammi kan si ruangah Amah thawi kan lentlang, kan kawmawk, kan pehzawmawk le umtlang ding a tumtah. Asinan, milai sual ih kan tluuk le Pathian thawn kan pehzawmawk lo tikah kan nunnak cu sual in in uk ih cutin a duhnak lamlam ah in mawng. Sersiamtu Pathian sunlawih, Amah thangṭhat, A mah thawi lentlang hnakin tisa sualnak tuah le ṭhatlonak thawi nunsuah nak in kan nun in luah khat ṭheu! Asinan, amah thei lo ih kan um le kan tluksiat tik khalah Pathian cun in hngilh in in tansan kumkhua siang lo. Amah thawi kan tawnawk le pehzawmawk thei dan ding lamzin in hawlsak sal. Cutin Jesu cu leitlun ah rawngṭum in Pathian thawi kan pehzawmawksalnak ding lamzin in sialsak. Jesu cu leitlun a lenlaiah mi aanhai le beidawng tampi in an rak tawng. Mi naa pawl in damnak an co, mitcaw pawl in khua an hmu, hnasetpawl in thu an thei, kebai le zengpawl khal ke in an feh ih Pathian ih runsuahnak maksak zetzet an co. Cuih runsuahnak a cotupawl nunnakah thlengdanglamawknak nasa zetzet hmuh ding tampi a um. Tuiṭum khalah Mark Bung 5 pa in Jesu a tawn dan le cui a tawnmi Jesu’i ruangih a nunnak pumhlum ih thlengdanglamawknak thlengmi zoh in thazang kan la tlang ding.
1.  Jesu lo cun ruahsan ding nei lo pa a si (Mark 5:1-5)
Jesu’n a kutcak mangbangza thawn Galilee tilet le tisuar a rehter ih a dungthluntupawl thinphannak le thihṭihnak ihsin a runsuah hnu ah ( Mark 4:35-41) a khatlam ral Gerasene peng an va thleng. Cuih hmun ah khawsia ih a polh Mipa in Jesu a ra tawng. Hi pa hi khawsia ih luhhnawh, khawsia ih duhduh ih thunun le ukmi a si ruangah kan Bible in hitin , “ Cupa cu khawsia ih polhmi a si ih, thlaan lakih a ummi a si. Zohman ih hreen thei lomi pa a si. Vawi tampi thir cikcin rori in a kutke an ṭem ṭheu na’n an ṭem tinte in thirhri cu a ticat ih a ke ṭemnak thirhri cu a botcat ṭheh, zohman a kaihrem theitu an um lo. A sun a zan in thlaan lak le tlang lakah a vak ih amah le amah lungto in a sun, a at aw phah ṭheu” ( c.2-5) ti ah a ti.  Amah hi milai cu a sinan polh mi a si ruangah khawsia ih luhhnawh, thunun le uk mi a si. Cun, “Thlaan lakih ummi”tin kan Bible in in sim ruangah a rualpipawl cu mithipawl  lole mithi thlarau siapawl an si kan ti thei. Cule a sungthu ihsin veng le hnen, unau sungkhat pawl khalin an theitawp suahin an ngaihven lawk zet a bang ziangahtilen “ Vawi tampi thir cikcin rori in a kutke an ṭem ṭheu” tin kan Bible in a ti ruangah. Asinan, cuti an ngaihsaknak le tuahṭhat an tumnak khal cun ṭhathnemnak a suah pi lo a bang ziangahtilen “ an thirhri cu a ticat ih a ke ṭemnak thirhri cu a botcak ṭheh” ti’n kan hmuh ruangah. Culawng khal siloin “ amah le amah lungto in a sun , a at aw phah phah ṭheu” ti ah kan Bible in a sim bet.  Mai nunnak le taksa siatsuah ding ih sual ih duhtawk ih a velh le thawi mi a sizia kan hmu thei.
Hipawl hmuahhmuah ihsi kan hmuh thei mi cu hi pa hi milai lam ah cun ruahsan ding um nawn lo rori mi a si. Minung a si lai nan mithi tluk ih sung le kua venghnen khal ih an hmuh mi a si.  Tulai ṭongin kan rel a silen sung le khat unau khal ih buaipi theih nawn lo , hremhmun aikaih kan timi pawl vek kha a si ding. Jesu tello ih a dinhmun kan zoh asilen a liamcia ih a dinhmun siseh, atu fangih a dinhmun siseh, a hmailam dinhmun hrangah ruahsan ding zianghman nei lo, mi hmuahhmuah ih hnawn le hnihsuah, mibang lo an ti mi a si.  Cuhnakih sebik, khawsia ih pawlh le ukbet mi a si bet. Hi thuanthu nung ih in sim a tummi cu Jesu Khrih nunnak taktak ih a neilotu pawl ih umdan a si. Hi thuanthu hin leitlun hmunkip ih milai, Jesu neilotupawl zate dinhmun a awh thei ding.  Sual in siseh, tisanak in siseh, duhamnak le ṭhatlonak in remote control ih TV kan control bangin kan taksa le nunnak in mawng ih a sal ah in khum. Jesu a neilotu pohpoh cu kan hmailam can a thim, a bit bepbep. Asinan, kan dinhmun le sinak fiangten sualin in uk ruangah ziangtluk dinhmun sia in kan um tit la kan theifiang aw thei cuang lo. Tuini ah mi piangtharlopawl ih kan dinhmun cu hi pa vek hi kan si. Jesu tello cun ruahsan ding neilo, thlarau lamah mitcaw le mi aa kan si. Nangteh hi pa ih dinhmun ah na tanglai maw?
2.  Jesu a tawng ih damnak famkim a co (cang 6-13)
Hitin kan Bible in a ngankhum, “ Hla nawn ihsin Jesu cu a hei hmu;  a va tlan ih a hmai ah a khuk a bil ih, a aw neih patawp in, “ Maw Jesuh, Cungnungbik Pathian ih Fapa! Nang le kei ziangso kan seng aw? Pathian hmin in ka lo dil, I hrem hramhram hlawh aw!” ti ah a au ciamco” (c. 6-7). Hi tawkah hi  khawse luhhnawh pa in Jesu a hmuh tikah zovek mi a si ti kha a thei ih a ṭih tuk lawm mam! A hlanah cu mi ih kaih khih theih lo mi, mi ih tawng ngamlo mi, mi hringhrotu a sinan tu- ah cun Jesui hmaiah a khur, a sinak a hmu aw ih a ṭih tuk! Zangfah a dil. Ziangruangahtile Jesu in “ Thlarau siava , hi pa sung ihsin suak aw”(c.8) ti ah a rak ti ruangah. Cule Jesu in , “ Na hmin zo a si?” ti ih a suh tikah. Hi polhmi pa cun “ Burpi” ka si ziangahtile kan tam ngaingai” ti ah a ti. Hi tawk ih burpi timi hi mirang cun Legion ti a si. Legion timi cu Latin ṭawng ih lehmi a si ih cumi cu Rom Ralkap battalion tumbik relnak ih hmanmi a si ih mipum 3000 ihsi 6000 karlak hrawng tluk relnak a si. Himi ihsi fiangmi cu hi pa luhhnawhtu khawsia pawl hi pahnih khat mai silo tampi, burpi an si ti ai a si. Jesui hnenah, “ Khur thukpi sungah in thlak hram hlahaw” ( Lk. 8:31)ti ih an dil ruangah Jesu in cawp le cilh ih hremcih hngal lo in vawkrual sungah a luhter ih cutin vawkrual pawl cu an zaten kham ah an tla that ṭheh. Hi tawkih “ Khur thukpi” ti mi hin kum thawngkhat uknak sungih Setan thlak ih a umnak ding hmun a khih hmuh. Jesu cu Setan tlunah thuneihnak nei hmanseh la, Setan khuah khirh ih a um can a kim hrih lo tikah a hrem hrih lo ( Thup. 20:1-3). Satan in dik lo zetzet in zumtu siseh zumlotupawl parah hnaṭuannak can malte lawng a nei thlang ti a theihawk tikah kiosa rilrawng bangin nitin zantin mi a thlem. (I Pet. 5:8).
Cutin a sungih khawsia an suah tikah cui mi aa pa, ruahsannak neilo pa, mi ih hnawn mi pa cu a lung a hawng fim ih a damfel (c. 15). A saltannak Satan kut ihsin suah zalen a si. Thangkam tu’i thangsung ih vate a suak bangin kumkhaw hrangah Jesu a tawnmi pa in a suah zalen! Halleluijah! Unau, Jesu in ziangsal hmanah kan tan a siang lo, tuini ah ziang sal pakhat khat ah na tang lai maw? Jesu’n na tannak sal ihsin tuini ah lo suahter a duh. Jesu a tawngtu cu an tlansan theilomi sualnak, anmah a ṭemtawntu sual le Satan huham sungin Jesu’n pehzawm in a runsuak vivo.
3.   Jesu a theilotu a kiangnai um pawl an mangbang (c. 14-17)
Cui khawsia ih polhmi pai nunnak ih thlengawknak a thlengmi an hmuh le theih tikah Vawk khaaltupawl cu an mang a bang tuk ih khawsungah le lo lakah cuithu cu an sim ciamco. Cutin mipipawl cu thil cangmi zoh dingah Jesu’i damternak hmun ah an va feh. Cule, dam le harhfim ih khawsia ih a polh atmi pa a rak um le hnipuan ṭha tei a rak hruk kha an hmu! Cutikah an thin leh lam a phang ih thil cangmi pawl kha mi dang an sim sawng vivo. Cule, “Jesu kha an ram tlansan dingah an dil ciamco” (c.17).  Hi tawk ihsi kan hmuh thei mi cu Jesu’i  phuansuahawknak hmun ah zumlotupawl mangbang in an um.  Jesu’i kutcak ih a runsuah mi pa ih thuanthu cu khawsung le tlangtluan a fan cih ih cutin hngawng nasa zet a nei. Hi zawnah kan nun zohkirsal aw cio dingih ka sawm awk duhmi cu Jesu neitu kan sinak hin kan kiangkap le in theitupawl nunnak ziangtluk thu a sim ban ve? Kan kiangnai ih a ummi pawl hin kan neihmi Jesu’i ruangih kan parih Pathian kutcak langsuak mipawl ruangah danglamnak thilthleng kan nun ah hmuh ding an nei ve maw? Ka piangthar ti aw si ih a ṭhazawng lole a ze zawng talih kan kiangkap le innsang pawl ih theihpi mi kan si lo ah cun kan pianthar dan hi zohfengawk sal a ṭul ding! Bawipa’i kutcak nunnak ih  a hmutu le a teptu pawl nun ah danglamnak nasa tak a thlen rualrual in an kiangnai ih umpawl khal in a ṭha zawng maw a se zawng talin an rak hmu ban ringring.
            Hi ṭumih Jesu’i phuansuahawknak thilthleng mipi pawl in an sawnkirsalnak (response) lawngte cu a ṭha zawng si lo in a sezawng in a si. Keimai ruahdan ah cun kha tluk mi besia, dam cing ih thi, minung khal ih ruah nawn lo, hawng piangthar, damsuak cu mipi lungawi ih Jesu kan hnenah kumkhua in in campi aw ti awm tak an si nan! Jesu kha cam ding in an sawm lo men lawng si lo a rang thei bikih an ram suahsan lohli dingah an ngen! Ziangruangah a si pei? Asan tampi lakih pakhat a um thei mi cu khai mipipawl kha leitlun hlawn thilri ah an buai tuk ruangah minung nunnak hnakin sum saw le neih thilri an duhsawn. Curuangah, Jesu a um cun midang dam lo le cak lo tla a dam ter vivo kei, cule an ṭilva pawl tla an can vivo ding ti an phang. Leitlun thilri in an nun a luahkhat thluh tikah Jesu’i hrangah an nunnak le can an pe siang lo. An thinlung sangka an khar aw. Tuini khalah mi tampi cu kan hmuh thei mi a langte sung larnak, sum le saw le leitlun thil in in ciahneh tuk ruangah thlarau hlo veinak, kumkhaw nunnak le ro hrangih can le neihsiah pek, Pathian thu thawi nitin kekar hnakin leitlun thawi mil aw ih nun kan hril sawn! Nan, kan Bible cun tisa duhnak thlun cu thihnak tin a ti ( Rom 8:13). Nang teh atufang na nundan bihkir in tisa duhnak in maw na nun thlarau ih a lo hruainak thlun in?
4.  Jesui thupek lung in a innsang ihsin rawngbawlhna a thawk (c.18-20)
Mipi in Jesu cu duhlo in dawi hmanseh la damnak famkim a cotu cun a thlah siang nawn lo. Jesu lawng sungih a luh zawng ah, “ Na hnenah ka feh ve pei” ti ah a dil. Tong dangin kan rel  a silen ka lo thlun duh a tinak a si. Asinan, Jesu in mi hrekkhat a damter mi “in thlun aw” ti ih a kawhmi ( Thimnakah, dungthluntupawl le mi dangdang) an um  laiah hi pa cu “aih!” tin a ti. Cuhnakin va tlung aw la Bawipa in na parih a tuahmi le a lo zaangfahnak cu na sungkhawpawl hnenah va sim aw tin a ti. Hi thu ihsin kan hmuh thei mi cu Pathian in kan pumpak ih rundamnak kan co, damnak kan co mei hi a rak duhtawk lo ti a fiang. Damnak co hmaisatu kan si ah cun a co hrihlopawl hnenah Pathian kutcak kan siar mi phuang le sim, zirh le aupi ih sungkua ih rundamnak kan co lai hlan lo vei aw ding kan si thu kan zir thei. Hi Jesu’i runsuahak cotupa in a thupek thlun in a innsang le ram Dekhapolis (khawpi pahra pawl) hmuahhmuah ah feh ih Jesu’i kutcak a siarmi a sim le aupi tikah mi tampi mangbang in an um ti kan hmu. Bible thuthiam hrekkhat tla  cun Mark 3 sungih sim mi peng dangdang- Galilee peng, Judea peng, Jerusalem khua, Idumea peng, Jordan tiva ihsi nisuahnak lam ram, Tai-ar le Sidon kiangkap ram pawl tiang ih mipi ra mipawl hi Mark Bung 5 pai thusim thei le teti khatnak ihsi Jesui kutcak hmuh duhtu an si ti ah an ti hngehnge.
            Mi piangthar, Jesu’i nunneitu kan si ah cun kan rawngbawlnak hmasabik cu kan innsang a si. Nupi fanau nei kan silen kan nupi fanau a si. Lawnglak le fala tlangval kan si len kan nu le pa, u le nau pawl an si thei. Taksa lam ih an ṭulnak sawmdawl a thupit hnak hman in thlarau lam ih an dinhmun hi kan liangpar ih ṭhumaw mi a si.  Kan piartharnak hi in theihpi lawng a tawklo kan neihmi Jesu hi an neih ve theinak ding tiang lam hmuh le pitlinter kha kan mawhphurh a si. Rawngbawltu kan si khal len lenglam rawngbawlnak kan thupitter tuk ruangah innsang lam ih sung le kua taksa le thlarau lam ṭulnak kan thlahthlam ding a si hrimhrim lo. Bukawtawn ten rawngbawlnak kan fehpi rori a ṭul. Jesu’n damnak a pekmi pa kha na innsangah va kir aw a ti bangin tuini ah zumtu tampi le rawngbawltu tampi hi Jesu’n na innsangah va kirsal aw tla in ti ve men thei so khaw? Innssang rori ih Jesu kan neih ngah lai hlanlo cu mi piangthar in kan mawhphurhnak hmaisa bik kan thlauthla tinak a si. Nan innsang an damkim maw?
Thukharnak
Hi thuanthu nung ihsin mah le mah kan dinhmun zohkirsal aw cio uh si. Khawitawk dinhmun ah kan ding? A pakhatnak Jesu tello ih ruahsaknak neilotu dinhmun ah maw kan um lai? Apahnihnak, Jesu nunnak ih a tawngtu le damnak famkim a co pekte ? Apathumnak, Jesu a thei lotu a kiangnai ih um pawl vek? Lole apalinak, Jesu’i thupek lung ih  a fialnak vekih amah riantu? Hitawk ah khawsia ih luhhnawh ruahsannak neilopa cu ruahsannak famkim le damnak famkim neitu Jesu a tawn leveten a thuanthu a danglam in a nundan a linglet ta viarviar. Jesu a nunnak ih a tawn hnu ah cun a nunhlun thlanmual le tlangah aukio nawn lo in, a duhdawtmi u le nau, minung hnenah Jesu’i rundamnak tetti a khan, thu a sim. Unau, nangteh Jesu’i rundamnak cotu na sinak hin na nunnak ah ziangtluk danglamnak a lo thlen? Jesui rundamnak neitu, cotu ka si ti cingin tisanak le na nunhlun Aigupta Sabel na ngaisual pang maw? Lole zumtu ka si ti cingin mai innsang ih rawngbawlhna ṭuan ṭultukmi na thlahthlam pang maw? Jesu in kanmah pumpaak lawng rundam kan si hi in tumtah sakmi a si lo, kan sungkaw run ih van sui khawpi kan luh le amah thawi pumpak ih pehzawmawknak nung kan neih ding hi a duh a si.  Jesu a tawngtu’i nun ah  thlengdanglamawknak nasa zet a thleng kan hmuh thei bangin nang le kei Jesu a neitu’i nun ah teh ziang thlengawk danglamnak hmuh ding a um ve?

ZIANGRUANGAH JESUH LEITLUN AH A RUNG TUM?

Preached on 21, Dec, 2016                   By Rev. Henry vl Hmangaih Tu zan ah kan lak ih pakhat khat hi interview lo tuah sehla zia...