Showing posts with label Innsungsang thuhla. Show all posts
Showing posts with label Innsungsang thuhla. Show all posts

Tuesday, July 3, 2012

ZIANGTIN PA THA KAN SI THEI DING?


                                           ZIANGTIN PA THA KAN SI THEI DING?
“ Mipa in an nupi pawl cu anmah ih tak pum an duhdawt vekin duhdaw ve ding an si. A nupi a duhdaw tu cu amah le mah a duhdaw awtu a si” (Efesa 5:28)
Thuhmaihruai
Pai’ Ni a rawng hersuah hi cun thil dang hmuahhmuah hnak in hringtu pa thinlung mitthlam ah a cuang bik.  Pa in fa le in duhdawtnak, in sawmdawlnak, kan hrang ih a tuarnak, a pumpekawknak le zirhnak pawl tla thinlung in a mithmai pante thawn a hmu sal. Cutin, hrekkhat cu ka kiang naiah kan pa le an um tikah anmah kan upatnak, kan duhdawtnak le an parih kan lungawinak phun tampi in kan langter thei. Cun, khatlam pa ih thihsan zo mi (keimah vek) kan silen kan pa le ih ziaza maw, innsang nupi fanau le in duhdawtnak, an zirhnak le zawhmi pawl zawt sal in cutin ziangtin innsang pa tha kan si thei ding ti kan zir ngah thei. Asi!, kan ram ah hin Nui’ Ni hi nasa ngaingai in mipi in kan sunlawih ih sunlawih khal an phu hrimhrim. Nan, Pai’ Ni hi cu cutluk a lar lo a bang. Innsang khalah Pa hi hruaitu lu bik e ti lo in innsang hlawhtlin le hlawhsam thu khalah NU hi mipi in an thupi deuh ti ah kan tun si pe maw aw tin ruahcan ka nei theu. A hlawhtlingmi innsang, a nuammi innsang le todelh aw innsang dinsuak thei ding ah cun Nu lawng a thupi lo ih, Pa hlei hlei in a dinhmun, sinak le hna a phurh thei a tul. Asilen, tin thu sut aw sehla, Patha kan timi hi ziang an si? Kan sannak a bang aw lo zet ding. Pa tha ih ziaza khal tampi rel ding kan neih ka zum. Asinan, tuisun ni ah Pa tha pawl ih mizia cu cutin, kha tin a si ti hnakin, ziangtin kanmah roi hi nupi le fanau , midang hrangah pa tha kan si thei ding ti kha thupi ah ruat in thulu 3 hmang in patha si theidan kan zohtlang ding.

1). Na Nupi Duhdawt aw
Mi hrekkhat in zo si mai nupi duhdawt lo um ding tin kan ti men thei! Adik, zo khal in duhdawtnak thawn innsang cu kan din cio. Asinan! Vawi tampi ah cun kan  nupi pawl hin Pa in kan duhdawtnak hi an khansa (feeling) ban lo. Innsang hngetkhoh, hlawhtling le nuam dinsuak thei ding ah cun a liamcia ah ka rak lo duhawt ti ih kaa ih kan nupi kan sim lawng a tawk lo, nitin cat lo in kan kaa in, kan tuahnak in, kan bawmnak inn, an thuhla kan ngai pawimawh nakin, an tulmi kan tuahsaknak le a dangdang.. tivek in kan duhdawt nak langter rining a tul! Nitin rawl ei ringring kan tul bangin, kan nupi le hin kan duhdawtnak rawl an ei ve ringring a tul!
Ahleice in Pa le pawl in kan theih ringring ding mi a um. Cumi cu ziangtin kan nupi kan zoh, kan tuamhlawm timi hi kan fale in an zoh ringring. Cui an hmuhmi cu an tlukah ah kum in na hnen ihsin innsang thuhla an zir. Na fale hrangah innsang um tudan, le cetcang dan pawl kha na theihlo sungah na nun ihsin na rak zirh rero kha a si. Na nupi kha na tihzah lo le duat lo ih na fapa in a lo hmu a silen khai a lo hmuh dan khan a innsang ah a nupi a zohkhen ve ding. Na tongkam in maw, taksa  ih kutke thlakawknak hmang in na pi na hmuhsuam a silen na fanu in innsang a neih tikah cuvek zia tha lo cu a pasal hnen in lole a innsang ah um ding ah a ruat thei.  Hringtu an nu (na nupi) kha tling lo le fello tuk vekin na zoh an hmuh tikah innsang ih nawmnak, hlutnak  le neihawknak na siatsuah ih hleiah khai na ziaza kha innsang an va din tikah an theihawk man lo sung in an rak sawm ding.
Asinan,  na tongkam le tuahnak in an nu (na nupi) khan a duhdawtzia le na upat zia na langter a si ah cun na fapa in ziangtin pa tha ka si thei ding ti na hnen ihsin a zir hleiah, cumi a hmuh tawnmi in pa tha ah a siam thei.  Na nupi na ngaisang, na sunlawih thiam a si ah cun na fanu khal mipa amah duh taktak lo tu, ngaihsaklotu, sunlawihlotu le ngaisang lotu lak ihsin thiarfihlim awk dan a thiam ding. Na nupi cu nangmai nunnak hrangah a sunglawi bikmi hlawntlir tluk ih na fingkhawi, duatdawm thiam an hmuh tikah na fale in cui nunze mawi cu rawn cawng in an damsung nun lam hmuhtu ah a cang ding. Curuangah, Pa tha si ding cun “ Na nupi duhdawt aw.” Phut salmi nei lo in duhdawt aw la, cin nei lo in ngaizawng aw. Na hrangah na nupi kha Pathian in laksawng thabik ti khal kha kai hnget in a hrangah rinum ringring aw.

2.  Na fale kha mi famkim an si ding beisei hlah
Mi famkim, sawisel ding umlo mi pa(father) zohman leitlun ah an um lo bang in nauhak famkim khal an um lo ce! Na fale ih hnenah an dinhmun le sinak in a tlin lo tiangtiang tuahsuak ding le nungsuak ding in beisei hlah.  Ahleice in na fale kha palhmi zianghman nei lo, mi famkim an si ding beisei hlah. Culawnghman siloin na beisei le saduhthah hmuahhmuah tuahsuak theh hai ding khal in beisei fawn hlah.  Pa tampi cun nun zalam tluan ih an duh thusam kha anmah in si lo in an fale hmang ih nunsuah an tum. Thimnakah,  ziangtik hman ih an si dah lo ding mi bawhlung sit thiam (football star) kha an fale an phur zawng, an ti thei zawng a si maw si lo ti hman ruat lo in tuahter le ti ter an duh.  Cun, sumpai lennak le hlawhtlinnak an duh tuk ruangah anmai fale kha duhdawtnak thianghlim in si lo, an duhlo mi le an uarlo mi pawl hnenah sumpai thawn an tlawn.
Nauhak kip hin danglam nak an nei cio. Harhvang deuh an um, ngawicawi deuh an  um. An bang aw cio lo. Cuvekin, na fa nu le fapa khal kha nangmah ihsi piang sihman sehla nangmai lem (copy) an si lo. Pathian in an si dan ding vekih a tuah mi an si.  Curuangah, nauhak pawl hrangah tuahsual pang, tisual pang timi hi a dan a si.  Thimnakah, no thlak kuai, an thil ken mi kuaiter pang, tlawng exam ih ti se zet  lole a can le thinheng, thinse zet ih um.  An famkim hrimhrim lo. Kan nauhak lai ih kan palh vek khan annih khal an palh ve. Cutikah, kan fale kha an sinak vek in kan cohlan, kan pawmthiam a tul. Hrekkhat cu an zei lo zet tla asi thei, hrekkhat cu lehawknak lam thiam lo tuk, hmelse nawn, samkir, thau pum dur, tong tam, duham le thinsia tivek in.. An tlinlonak le sinak kan theihfeng tikah nautat ih sawisel rinring mai lo in, an tlinlonak kan theih sak ding ih duhdawtnak thawn kan cohlan ding a si. Atu ih an famkim lo vekin an famkim dah lo ding. Curuangah mi famkim an si ding kha ziangtik hmanah beisei dah hlah.  Paul cun Colosa ih pa pawl hnenah hitin ca a kuat, “ … Pa pawl, na fa le kha ann thinhengter hlah uh; an thin a nau tata pang ding” ( Col .3 :21). Pa tha kan si theinak ding ah cun kan fale kha an sinak vekih kan cohlan thiam le mi famkim an si ding kan phut loh a tul.

3.   Na laksawng sunglawi bik fale thawn lungawi le nuam in um aw
Sam 127:3 kan zoh a silen, “ Fate cu BAWIPA ih laksawng an si; Amah ih malsawmnak an si” ti kan hmu thei.  Fale pawl cu Pathian in lungawi tertu ding ah in pekmi an si. Laksawng kan pekawk tikah kan tumtah mi cu kan pekmi nu lole pa kha lungawiter a si. Cuvekin, kan fale hi phurrit in thlentu ding , kan hrial ding le kan thlahtlam ding ih in pekmi an si lo. Cu-aiah, kan lungawipi ding, kan lungawinak dingih pekmi kan si.  Anmah thawi lungawi tlang ding cun anmah thawi na umtlang tam a tul. Anmah hrang ah cam tampi pe in, an mah thawi nan lehawk le na nunnak ih hmuntawn mi pawl an hnenah na hlawm ringring a tul. Hi zawnah pa tampi kan hlawhsam. Sumpai ih ka cawm takah ti in fale ih biak ding le ngainat ding ah an kiang nai ah kan um mal tuk. Himi hi ram cangkang a thleng mi pawl parah a luar cuang.
Fale thawi can man nei zet ih  can hman tlang (quality time) hi kan thlahthlam lo ding. Ram cangkang ah cun nu le pa  khal company dangdangah tuan a tul ih, cutin innsang tunnun awk nakah loh theih loh in innsang suahsan ih tuan a tul. Can tampi (quantity of time) kan hman pi duh a si hmanah kan innsang dinhmun in in pe lo tla a si men thei.Cuti a si ruangah, Pathian ih in pekmi fale thawi man nei zetih can hmantlang can kan tuah lole rem kan ruat a tul. Na fale thawn ziangtluk (quantity of time lole quality of time) nan hmang tlang tam timi in ziangtluk na nupi fanau pawl na nunnak ah an thupi ti a langter. Zumtu hrangah cun insang hi kan mission field hmaisa bik a si ih curuangah lenglam zianghman innsang hnakih thupi a um lo. Innsang a semrem, a tluang, a nuam a si ah cun lenglam khalah a semrem deuh ngaingai. Asinan, lenglam ah kan nuam aw zet nan, innsang a hlim aw lo, a nuam aw lo a si ah cun lungawinak a famkim dah lo a si. Curuangah, pa tha kan si thei nak ding ah cun Pathian ih in pekmi kan fale pawl hi kan nunnak ah thupi zet ih kan ret, anmah thawi lungawi le aipuang te ih can kan hmang tlang ringring a tul.

Thukharnak
Patha si theinak ding hrang ih loh theih lo ih tulmi thu thum: ‘1) Na nupi duhdawt aw; 2). Na fale kha mi famkim an si ding beisei hlah tile 3). Na laksawng sunglawi bik fale thawn lungawi le aipuang in um aw’ ti pawl kan zoh tlang zo. A tu ah cun kan theih mi thu a tak ih nunpi ding lawng a tang. Nu in nupi that hum si ding a rak zuam ve, a thi thazang neih zaten a rak tang ve. Cun, Pa pawl in innsangah nupi le fanau hrangah Pa tha si ding kan zuam, thlacamnak thawn hi a tlun ih ta pawl kan hmang suak a si ah cun mi tampi ih lawm le pawrh kan si lo hmanah, kan nupi le fanau pawl hrangah cun an nun sertu- hero tha bik kan si thei. Pa tha si thei cio ding ah Pathian in lo thlawsuah hram seh.


Tuesday, January 17, 2012

Innsang Pathum Thu

Pathian in leilung tlunah thupi zet le sunglawi zetin innsang hi a din. Ram le miphun, cozah a din hlan ah innsang hi a din hmai sa sawn. Ziangruangahtile Pathian in innsang hi thupi tuk ah a ret tinak a si.
Hmuh theih kan innsang a thupit zia cu
Mifim suahnak innsang.
Mi aa suahnak innsang.
Cathiam suahnak innsang.
Hminthang suahnak innsang.
Nunmawi suahnak innsang.
Innsang kan ti tik ah a khaikhawmtu bik cu nu le pa hi an si. Nu le pa ih nundan i zir in fatepawl an nung ve mai. Kan thu ah kan lut vivo mai kei Bible sungah innsang tampi an um ko nan cupawl lak ah innsang pathum thu hmangin zir kan tum ding.

1. Lot tei innsang (Sem.19:17)
Kan theih zo bangin Lot tei innsang cu hi lei tlunih lennak le nawm sinnak ngaina tu an si.
Pathian thu hnakin taksa thil thupi ih ret sawn an si. Hi ti kan ti tikah taksa thil hi a thupi lo ka tinak a si lo. Taksa thil hi a thupi tuk ko nan Pathian thu hnakin thupi ih ret sawn ding a si lo ka tinak a si. Lot tei innsang cun hi lei thil an hril ruangah a netnakah cun riahsia le ning hang emem in an um. Cuihlei ah Lot cun a nupi tiangin a sun phah.
Kan nih khal Pathian thu hnakih taksa thil thupi ih kan ret a si ah cun Lot tei innsangih an tawn vek hi kan tawn ve ding mi a si ve. Minung kan nun phung a tlangpi in taksa danih kan nawm deuh cun Pathian kan hngilh duh
ṭheu. Curuangah Pathian thu hnakin leitlun thil le taksa danih nawm deuhnak hi hril hlah uh si. A netnak ih kan ṭahnak in thlentu ah an cang thei. Pathian thu hi kan nun ah tum bik the
ihram seh la cucu kan hrangah a
ṭha bik a si. Lot in taksa thil thupi ih a ruah ruangih a hril mi ram cu Pathian in suahsan a fial sal.

2. Noah tei innsang (Sem.6:14;7:13)
Noah hnenah Pathian in lawng tuah aw tiah vawikhat lawng a sim. Cui thu cu lungin Noah cun
lawng a tuah. Hilai san ah ruahpi a sur dah lo. Asinan Noah cun Pathian
ṭawngkam par ah a ṭhumaw ih lawng a tuah. Noah cu thil dang hnakin Pathian ṭawngkam thupi ah a ret. Mi ih hmuhsuam nautatnakpawl a tuar ko nan Pathian thu parih a ṭhumawknak hi a nawmawknak bik a si.
Noah tei innsang bangin kannih khal thil dang hmuahhmuah hnakin Pathian thu ih kan um le
ṭhumawk hi a ṭha bik a si. Taksa, thlarau himnak khal a si. Pathian thu ih um lo innsang zoh tikah tasa danah
cun
ṭhangso hman haiseh nawmawknak ngaingai an nei lo. Khuitawk hmun, khuitawk ram khalah Pathian thu ih um lawng hi nawmnak bik umsun a si. Hi tin thu lo sut seh la.

Nan sungin vanram nan tleng kim kem? Ngunthluk zetin na innsang zohsal hnik aw? Siatnak rapthlak thleng seh la Noah tei innsang bangin nan innsang nan him kem? Nan sungza thlarau lam nun zoh sal hnik aw? Noah tei innsang cu misenpi tilik ih an thih thluh laiah an sung kim ten lawng sungah an um, an him. Pathian thu vekih a um tu innsang si uh si.

3.Joshua tei innsang (Jos.24:15)

Joshua cun kei le ka innsang cun Bawipa lawng kan rian ding tiah mipi a sim mai. Hi tawkih kan hmuh feng mi cu Joshua tei innsang cun Bawipai hna an
ṭuan hi a si. Thil dang miangmo hnakih ka dawt bik mi cu sungza tei Pathian hnaṭuan hi a si. Laimipawl in ruahnak ṭha lo kan neih mi cu innsang pakhat ah cun a sual um kel ti hi. Pathian thu ah cu vek a um thei lo. Kan sungzaten Pathian hnaṭuantu ah kan cang thei thluh a si. Kan ṭuan thei dan lawngte a bang aw lo men ding na.

Kan innsang tin in Bawipai hna
ṭuan hi hril cio uh si. Kan harsat hmanah a nuam bik ko e. Kei la ka innsang cun Bawipai hna lawng a si kan ṭuan ding ti hi kan innsang tin auhla sihram seh.

Evan Lal Eng Lian

Sunday, August 14, 2011

Nu le Pa’i Ṭuanvo Thupituk Mi

Hringtu nu le pa in an thinlung hmuahhmuah, an nunnak hmuahmuah, an cahnak hmuahhmuh le thazang hmuahhmuah thawi Pathian duhdawt dingih pum an pekawk tikah, an fale hnenah ro sunglawi bik kumkhaw daih an tanta thei.
Pathian in nu le pa pawl cu an fale nun dan ding lamtluan tinkim tumtah felzet nei ih zirh dingah ṭuanvo a pe. Cuti a si ruangah, nu le pa in  an fale pawl cu ciindan ṭha (good habits), nundan ṭha (good manners), thupi hlapi ih ret ding mi pawl (values), nungcang ziaza, le a pawimawh bik Pathian thu pawl sim le zirh ding an si. Bible in hitin in sim, “ BAWIPA nan Pathian cu nan thinlung zate, nan nunnak zate le nan thazaang zatein nan duhdawt pei.Tuihsun ih ka lo pekmi thukham pawl hi nan thinlung sungah caam ringring seh. Nan fate pawl zirh sin uh. Inn nan um tikah siseh, lengih nan feh tikah siseh, sim ringring uh. Nan colh tik le hna nan ṭuan tik khalah saal ringring uh”(Deut. 6:5-6). Kan fale pawl taima zetih kan zirh ṭulmi hrekkhatpawl kan zoh tlang hnik ding.
Pathian in nauhakpawl  anmah ih thuhla an zir a duhsak mi pawl:
1.         Pathian in nauhakpawl hi a hrangih sunglawi hleice vekin a hmu. (Sam 139:14)
Nauhak pawl hi an mak zet an nunnak ih thilpawi mawh zetih an retawk vekin an cang duh zet.  Ṭhimnakah, na falepawl khan , “ zianghmanah na santlai lo” ti lawnglawng thei ringring sela, kha vek kha si ko an si ding.  Curuangah, I John 3:1-2 cun hitin , “  Pathian kan Pa-ih in duhdawt zia hi ruathnik uh! In duhdawtnak a maksak ruangah Pathian faale ti ih kawh kan si hi; cuti ih in ti vekin kan si taktak. Curuangah a si hi khawvelih in theih lo nak cu! Pathian khal a thei lo. Ka duhdawtmi pawl, atu cu Pathian fate kan si zo; a sinan ziang bangtuk kan si lai ding ti cu a fiang hrih lo. Sikhalsehla Khrih a rat tikah cun amah bangtuk kan si ding ti kan thei; ziangahtile amah a si vek cekci in kan hmu ding.” in zirh.
2.       Pathian in an hrangah tumtahnak ropi zet a nei (Eph. 2:10; Jer.29:11)
Bible cun na fale pawl kha accident ih rawng piang men si lo, Pathian ih mangbangza kutsuak,  a tumtahnak sunglawi zet hlensuak ding ih tumtahnak felai tak nei ih a  tuah mi ti’n in sim.  Hmuhnak sangtak thawi ziang an cang thei ti mi an rak hmu cia a silen cu mi cun an zirnak tinkim- calai lam fimthiamnak, lehawknak, zuksuai le thil dangdang ah an hrang tha thoter tu le dawksau  aw sin thei ding ih phurter tu, bawmtu ah a cang thei.
3.      Pathian in lungawi aipuang tei um ringring dingah a duhsak ( I Thess. 5:18).
          Pathian ih lungawi ringring nun neih ding hi thupek a si. Lungawinak cun thinlung khawruahnak lamah hriselnak a pe.  Fale pawl cu ziangkim ah Bawipa ah lungawi ringring thei ding in nu le pa in kan zirh a ṭul. Ṭhimnakah, thleng aw dah lo mi- hringtu nu le pa, pianpi u le nau, mipa lole nunau ih an piannak, u le nau ih sungkaw member ih an pian dan, an miphun, ram, taksa tum fatet le an sinak tinkimah Pathian ih remruah le lairel hmu thiam thei dingah nu le pa in kan zirh le hmuh rori a ṭul . Mi pa an si len mipa vekih nung ding le nunau an silen nunau vekih nung ding in. Asi, hi mi ah zumtu nu le pa nei le nei lo kan danglamnak san cu fale zirh ih a thupit zia thu ah a si. Nu le pa zohṭhiamtlak ih kan nun lo ah cun ziangtin fale kan zirh thei ding?
4.      Pathian in duhthlannak (choices) an tuahmi parah mawhphurhnak la dingah a duh ( Gal. 6:7)
          Nu le pa in fale pawl hnenah duhthlannak zalen an neih thu hi kan sim ding a si. Asinan, cu mi rualrual in duhthlannak zalen an neih vekin an duhthlanak ih rahsuah (consequences) khal an laak ngam a ṭul ti khal kan zirh rori a ṭul. Ṭhimnakah, An taksa hriselnak (cianmazi) kha ṭha tei an fingkhawi lo asilen hmakhat ten tu le tu an na ringring thei tivek. Fale in hi thu hi an theih tengteng a ṭul: An duh thlang thei ding in zalennak  an nei nan an duhthlanmi ih rahsuah (result or consequences) a ṭha lam a si maw a sela a si khal len cumih ihsin an tlansuak thei lo. An duhtlanmi a si vekin an palh ah maw an ti fuh ah maw an pahtlang ngam a ṭul ti khal kan sim cia a ṭha.
5.      Pathian in mah le mah rinsanawknak hnakin Jesu Khrih rinsannak nun thawi an ṭhansoh a duhsak ( Fil. 4:13).
          Pathian thu thawi nundan ding ṭha tei kan khihhmuh aw lo a si ah cun, mah le mah rinsanawknak hin hngalnak ah awlsam ten mi  a hruai thei, ahlecein hlawhtlinnak kan co tikah. Cun, khatlamah mah le mah rinsanawk tuk ih kan hlawhsam pang asilen beidawnnak le thinnatnak ah mi a hruai awl zet fawn. Curuangah, nu le pa pawl in kan fale cu Pathian hnenah rinnak ṭhum ringring ding le anmai pumpak nunnak hrangih Pathian thiltitheinak rinsan ding le anmah hmang ih Pathian cangvaihnak hmuthiam dingah lam kan hmuh rori a ṭul.
Pathian  in nauhakpawl hnenih an rualpi thu thawi an theih a duhsak mi pawl:
1.       Na fanu, na fapa cu nel um te le tluangtlam te ih um dingah zirh ringring aw, ahleice in an rualpi pawl mi thlang thiam  dingah fimkhur ding in zirh aw ( Thuf. 13:20, I Kor. 15:38) ziangruangahtilen “ rualpi ṭha lo in ziaza ṭha a siat ter” ( I Kor. 15:33) tin fiangten Bible in in sim.
2.       A thupi bik mipawl retthiam ding hi a si.  Pathian in na fanu, na fapa ih nunnakah a thupibik mi hmun a luah a ṭul. Cumi ṭheh ah sungkua, zirnak, mawhphurhnakpawl le anetabikah rual le pipawl.
3.       An cut hlan ih ngaizawng nei lo dingih zirh thiam. A hleicein high school an suah hlan- an nauhak deuh lai le college ih an kai can ah hi thu hi ṭhaten nu le pa in rak zirh neh cia a thupi zet. Culole hi can te hi fanu le fapa tambik an lule can a si tikah nu le pa’i hrangah Pathian fimnak dil in hi can ah thupi zetin fale hruai thiam a ṭul.  Na fale an cut hlanih falat tlangval ngaizawnawknak ihsin na kilhim a silen hi zalennak panga pawl  hi a takin an tep : (1) An zirnak hnaihawk theitu le an thinlung la peng thei tu  lak ihsin(2).  A ṭul lo mi tuarnak le natnak lakih ihsin (tuah mawh awknak le lunglennak) (3). Rualpi kawm lo ih mahte lawng ih um hrannak lak ihsin (4).  Pathian ih laksawng pekmi talent pawl pungter sin thei ding in le,  (5). Tisa caaknak sual (immorality) le cumi ih a rahsuah (consequences) lak ihsin na luater thei.
Hi pawl hi cing ringring in nu le pa pawl in kan fale an tlai hlanah Pathian thu le taksa dan ih an theih ṭul mi zirh in can hmang cio uh si.
Pathian in siartu kan zaten thlawsuah in pe cio hram seh.

Thursday, July 28, 2011

Ziangruangah Si Innsangah Kan Hlawhsam Ṭheu-2


Pathian mi hman ti ih kan theih lar zetzet mi pawl, asinan an fale  kilkhawinakih hlawhsam pawl hi a tamsawn an fale suh le kawm tikah “ ka pa in in tlawnsan tamtu” lole “ Ka pa in in lehpi dah lo pi” lole “ ka pa inn ah a um mal tuk a si si” tin suanlam ṭha zet an nei ve. Culo khal suanlam tampi a um thei ko ding. Khatlamah, an suanlam hi ruah le zoh rero tikah a dik thei mi tampi a um thei ruangah nu le pa in kan fale kilkhawinakah an lungput le nundan hi thupi zetah kan ruat a ṭul. Tuihlan kum ziangmaw tizat ih kan Chin nu le pa, Pathian mihman pawl ih kan rak uar zet mi cu mai innsang khal tlung lo ih thla tamtak rawngbawlnak mission field lole rawngbawlnak hmun ih cam thei kha a si ih, mi pakhat khat crusade, camping thawi vak suak thei ringring le mai inn hlumman lo cu Pathian mihman tile mi langsar tin kan ruat. Aṭhazawng in kan ruat asilen cu a diknak khal ziangmaw zat a um ngai. Mai innsang hman ngaihsak man lo khawp ih Pathian hnaṭuan thei cu! Asinan, cumi ih a rahsuah, an fale zutama, nu le pa’i thuawih lo, mi luhluh lole mibawraw ih an um hmuh le theih cun mai innsang thlahthlam tahrat ih lenglam rawngbawlnak thupibik ih ret kha a rak fuh bik lo ti a hmu suak aw vivo.  Atu kan san, leitlun fimthiamnak , technology, internet le globalization sanah phei cun tuihlan kan pi le pu san hnakin innsang ah fanau le in nuthling lole Patling an mahmawh cuang. Innsang a hlawhsam a si ah cun a lenglam hlawhtlinnak kha hlawhtling ti ih siar theih a si lo. Lenglam hlawhtlinnak cu innsang hlawhtlinnakih rahsuah ding mi a si.
Awle, cuti insangah kan hlawhsam ṭheunak san pawl ih lang cu kan fale sim le zirh an ṭul canah an zohṭhimding, an thlun ding le an ṭulsam mi zirh, hruai le bawm dingah nu le pa in kan khihhmuh mal deuh ruangah a si thei. Ahman, zo cio khal in mai fale cu ka sim ko, ka zirh ko  tin kan ti thluh ding. Asinan, fale kilkhawi ti hi – “tuah aw, ti aw, na ti lo len ka lo thawi ding” tivek zawngih zirhawk le hro a si lo. Cuhnakin  duhdawtnak thawi “ tuah tlang, tuah pi, biangbiakawk, lehtlang, hnihsuah sai tlang, hro si lo in thuawih dingih zirh, ṭihding ih thupek si lo in thuawih ding ih nunsim thiam” tivek lam sawn a si. Nu le pa tampi in kan palh ṭheu mi cu kan fale zirh, kaihhruai an ṭul tuk canah zirh lo in an pitlin hnu ah thunun (control) ciam co kan tum. Ziang ka ti ai saw? Ṭhimnakah, Bible in “ Nauhak cu a fehnak ding lamzin ah a nauhak lai ihsin zirh aw la a upat hnu khalah a thlah lo ding” (Thufim 22:6 ) a ti. 
Nu le pa tampi cu kan Bible ih in sim mi a linglet zawng in kan thei. Fale an nauhak laiah zirh tum lo in an pitlin hnu ah thunun kan tum ciamco ih a sawt mawh zet. An pitlin hnu ah cun zirh hnakin thurawn pek an hlawkthlak deuh. A si, nule pa in kan fale an nauhak laiah kan zirh mal deuh a bang, kan zirh kan ti hmanah a men men in mi tampi cun kan zirh. Pathian ṭihzah ding, nu le pa upat ding, ai ih upa upat ding, u le pawl upat ding , sung le kua duhdawt ding, lole thuawih nun neih ding” tivek  pawl. Hi pawl nauhak zirh can ṭhabik cu “ nui pumsung an um ihsi kum 13 an kim hlan hi a si. Kum hleingai a thlen hlanah na fanu, na fapa kha Pathian thuthawihnak nunah ṭhatei na kaihruai a si ah cun a damsung kum lamzin dikah na hruai thei ding. Asinan, hi kum  13 a si hlanah ṭhatei na zirh lo a si ah cun thungai thlak suahin kum 13 a kim hnu ah zirh tum ciamco khal aw la a sawt mawh zet ding. Minung kan mizia, kan uar zawng, mi kan biakdan, kan nundan a zate hi zankhat thilthu ih kan parih thleng thutthi mi an si lo. A kumtel ih kan rak ṭhanlen pimi, mizia le sinak pawl an si. Kum 13 kan si tiangah neh zetih nu le pa in fale in hruai lo a si ah cun cumi hnu ih kan nunnakah thleng danglamawknak thleng ding cun harsatnak pakhat khat kan tawnta lo le Piantharnak kan co a ṭul. Harsatnak, ṭahnak, aihramnak le beidawnnak kan vawn tawn curco khin thu kan sut aw ih , Pathian kan hlam lawng si lo in nu le pa khal kan hlam sal. Nan, cuvek hnu ih harhsal cu thil awlai a si lo, vanglai ih co ding mi le thiamding mi thilṭha tampi kan can ih , kan thlennak ding thleng ban lo ih kan um lanta khal a tam ding. Cun, kan harhsuah a tlai ruangah kan thlen tumnak kah thlen khal a tlai in rual kan ban loh phah thei fawn.
Awle, ka rel tam thlang, ziangruangah innsang ah kan hlawhsam ṭheu ti mi cu sannak tampi um lakah nauhak lai ih zirhawk, kaihhruai awk  nu le pa in kan thlahhlam le innsang kekkuai mi ihsi ra kan si ruangah tin kan hmu thei. A ra lai dingmi ah innsang hlawhtling, nuam, lei ihsi van nun tep duhtu kan si ah cun thil dang hmuahhmuah hnakin mai innsang ( rawngbawlnak hmaisabik) kha thupibikah kan ret rori a ṭul. Nu le pa in Pathian ṭihzahnak thawn, punghman ten fale an nauhak lai kum 13 a kim hlan kulh sung hmuahhmuah ah thlacamnak thawn, Bible zirtlangnak thawn, lehtlangawknak le thanzang pekawknak thawn theihtawp suahih ṭan kan lak cio a ṭul! Nu le pa in fale kilkhawi nak hrangih kan hman tlang dinmi duhthusam tla ruah aw, ngansuak in cutin ṭan kan lak rori a ṭul. Cutin, innsang nun , nu le pa ihsin fale pawlah a hlawhtling a silen kawhhran a fansuak ding ih kawhhran ihsin pawlkawm tete le a rampum tiang a fansuak thei ding a si. Pawl tinkim damnak, Khawhhran tinkim damnak le rampumpi damnak cu innsang ih fa le nau kan kilkhawiawknak le innsang nun hrisel le selonak parah a ṭhum aw aw a si. Nu nasilen innsang nuam dinsuak dingah leitlun ah nangmah na thupibik ih pa na si khal len innsang hlawhtling dinsuak dingah Pathiang sangtu ah cun nangmah na thupibik ti na cohlan le Pathian rinsan in na mawhphurhnak ralṭha zet le duhdawtnak thawn na kenkawh ngam a ṭul.
Siartu zaten Pathian in lo thlawsuah hram seh

ZIANGRUANGAH JESUH LEITLUN AH A RUNG TUM?

Preached on 21, Dec, 2016                   By Rev. Henry vl Hmangaih Tu zan ah kan lak ih pakhat khat hi interview lo tuah sehla zia...