Sunday, July 10, 2011

11 Dahhlah (Never)


…….Na ṭhan cawl dahhlah.
………..Na zirnak cawl dahhlah.
...........Thilṭha tuah cawl dahhlah.
...........Nuhmei le farah zawnruah cawl dahhlah.
………….Mah le mah zohfiangawk cawl dahhlah.
...........Leiba pesal lo in um dahhlah.
............Hringtu na Nu le Pa upat ṭihzah cawl dahhlah.
..............Mi relsiat ruangah thilṭha na tuah ding tuah lo in um dahhlah.
……………Ral ṭhazet ih thilthar tuahsan cawl dahhlah.
…………….Na thil zuar tawp dahhlah.
……………..sumpai hrangah hnaṭuan dahhlah.

LEITLUN THILRI NGAINATNAK (Materialism)


Pathian cu lei le a sungih thil um mi hmuahhmuah sersiamtu( Gen 1:1) a si ti ka thei cio. Cuvek thotho in, thlawsuah kan co mi pawl ih hrampi khal Amah Pathian a si ( Sam 24:1)). Asinan, leitlun thilri pawl le sumpai thlawsuah khal siseh kan nunnakih Amai hmun luahtu ih kan ret ding cu a siang hrimhrim lo.  Ngaingai tei ti ah cun, leitlun thilri kan dawn mi hmuahhmuah hi a lakih Amai in pek mi thlawsuah sunglawi tuk, Amah Pathian ih hmun kan nunnak ih ta luahtu an si hlan sungcu an si. Curuangah, teitlun thilri ngaingatnak (materialism) ti mi cu sum le saw, neihnunnak, neih le siah le taksa nawmcennak pawl hi minung nunnak ih thupibik an si ti ih a titu lungthin kha si.  Leitlun thilri ngainatnak thawi a khat mi Kristian pawl khal in  “ Pathian a um lo” tin an ti lo, asinan, an thinlung put ah cun hitin , “ Pathian hnen ihsin zianghman ṭulmi kan nei lo, keimah ten ka duhduh ka tuah thei” an ti.
Zumtupawl hrangah cun, leitlun thilri ngainatnak hi bel sinneilo fate sungih thlakbeu thlak nuamnai tete ih hawng sa vivo ih a netnak ih kangthat vek hi a si.  Cui belfate  sinneilo cun cui tlakbeu te cu a thih tiang in a suang ziangruangahtilen bel fate ihsin zuangsuak sal lohli dingin a ṭihnung zia a theih lo ruangah a si. Asinan, a hrang a ṭihnung ti a hawn theihsuah cun a rak tlai tuk zo.  Pathian Thlarau Thianghlim ih thunun le zalennak hnuaiih tlanlen hnakin mi pakhat khat cu leitlun thilri ngainatnak sal sungah ziang thei lo in tan a awl te ( Mt.6:24). Thlarau Thianghlim ih uknak thuai le zalennak pekmi thianghlim thawi a nungtu maw nasi na nunnak pumpi leitlun thil le ri ngainatnak ih ukmi na si?
Leitlun thilri duhtuknak cun cannak rapthlakzet lawng a suahpi. Kanmai hrang lawngah tin leitlun thilri kan khawlkhawm ciamco asilen, cupawl cu kan hloh leh ding, cumi rualin kan thinlung khal kan hloh tel ve ding.  Thlarau lamih lennak cu rel loh, taksa le thlarau lam ih farah taiten nak thawn kan tawp ding.
Jesu’n Mathai 6: 19-21 ah cun hitin , “  Tlap le sunhrul ih a siatsuah theinak le rukrupawl in an bauh ih, an ruk theinak hi leitlun ah nanmai hrangah hlawnthil khawl hlah uh. Asinan tlap le sunhrul ih siatsuah theilonak le rukrupawl tlain an bauh ih, an ruk theilonak hmun vancung ah nanmai hrangah hlawnthil cu khawl sawn uh. Ziangahtile, nan hlawnthil umnak hmunah nan thinlung khal a um ve ding” ti ah a ti.
Vancung ih hlawnthil khawl ti mi ih sullam cu kan neihmi hmuahhmuah hi Pathian ta an si ih Amai sunlawinak hrangah lawng hman kirsal ding an si ti nak a si.  Ṭong dangin kan rel asilen, thil dang ziang hmuahhmuah hnakin Pathian ih duhnak le a dingfelnak cu kan nunnak ih thupibik lole pakhatnak ah kan ret ding ti ai a si.  Hithu hi ṭhenhra ṭhenkhat peknak hrangah lawng a si lo, ziangkim kan cangvaihnak le tuahmi tinkim ih Pathian thuawihnak hnuaiih cangvaih thawn a kawp aw mi a si. Pathian ram karhzainak hrangih kan neihmi siangzet ih peksuak cu van ih rokhawl kan ti mi thawn thil bang aw tluk an si.
LEITLUN THILRI NGAINATNAK IH MIZIAPAWL
1.           Mi siatsuah theinak huham cakzet a nei.
  Neihnunnak thil le ri lole Lennak  kan ti mi pawl hi an ṭihnung can a tamzet ṭheu ziangruangah tilen mi siatsuahtu huham cakzet thawn mipi pawl kha Khrih hnawng ding le a Lalram tiang zumlo dingih thlen theinak huham cakzet a pai thei ruangah asi.  Kum note ih uktu milian zet a si mi khal kha  Jesu’i ṭongkam “ Milianpawl Pathian uknak sungih luh cu a harzet a si. Pathian uknak sungih milian luh hnakin ṭhim hnakua sungih kalauk luh a awlsawn” (Luke 18: 24) ti a theih hnu cun a riah a se zet a si kha.

2.           A mawi le mawi lo khal ruatnawn lo ih duhduh tuah duhnakah mi a hruai.
 Len duh duahdo tuknak cun amawi le mawi lo khal ruatnawn lo ih mai duhduh tuah duhnak – an nunnak tiang zuar siannak mi a neihter. Cumi ih a rahsuah cu Baibal Cathianghlim in ralrinnak – nun retheihnak le siatnak tin in pe. “ Asinan len a duhtu cun sualfawrhnak sungah, thang sungah le thil atthlak tampi cakhiarnak le mi siatsuah thei cakhiarnak cak zet tampi sungah an tlu. Cumi cun siatralnak le hlohralnak ah mi a hlawnpil. Ziangahtile, sumpai ngainat cu ṭhatlonak hmuahhmuah ih hrampi a si. Cuvekin mi hrekkhat cun sumpai mi an daw ih, zumnak ihsin an fehpeng ih, riahsiatnak tampi thawn anmah le anmah an suntlang aw” ( I Tim. 6:9-10) Leitlun thil le ri thawi neihnung tuknak cu Pathian theihhngilhnak ah awlsam ten in hruai thei ih hleiah thilṭha hmuahhmuah ih hrampi hi Pathian a si ti hmu thei lo in in tuah awl te.  Israel mipi pawl kha ramtiam Kanan an luh hlanah hi thu pawl thawi pehpar aw in ralrinnak pek cia an si (Deut. 8:11-17).

3.           Duhtawk ti a nei lo.
 Sumpai hi ṭanlam neilo ih um (neutral) a si lo; huham, amah tei nunnak a nei mi vek a si.  Huham, cui huham cu siatsuattu ralpi Satan ih huham thawi a naihawknak a tam zet. Jesu in Aramic ṭongfang “ Mammon” kha lennak thawi pehpar aw ih a hman tikah , siatsuahtu ral pumpak le tlarau lam mizia nei vekin a rel.  Mammon cu huham a nei ih mi a uk tumtu a si.  Kan Bawipa( master)  a si mi cu sumpai siloin Pathian sawn a si ti hi tlangzetin kan rel ngam kem?  Kan mah le mah kan finfiahawk in bawmtu fiahnak ih ṭhazet pakhat cu khawimi sawn in ha kan can, thi thazâng le ruahnak luah tam sawn ti mi in a fiang ding. Leitlun no khah ti ni a um dah lo.

LEITLUN THILRI NGAINATNAK KAN NEH THEIDAN DING

Ziangtin sumpai ngainak nak kan neh thei ding? Rawtnak hrekkhat hitin kan vawn zoh tlang pei:

1.           Na thinlung ah lennak dik tak cu Jesu Khrih ah kan ta a si ti kha cing ringring aw ( Eph.1:18)
 Khrih ah lennak pekin kan um!
a.      Pathian zângfahnak ihsi a ra mi, Khrih ih thisen thianghlim kan hrangih a thletmi  zarah tlennak le sual ngaidamnak kan nei ( Eph. 1:7).
b.     Khrih,  “ ropitnak ih ruahsanak” cu kan sungah a um ( Col.1:27).
c.      Kan ṭulsam mi hmuahhmuah cu Pathian in in pe ding, curuangah kan beidawn a ṭul hrimhrim lo ( Eph.4:19; Mt. 6:25-34).
d.     Kan sungmuril ah Thlarau Thianghlim bawmnak thawn in cahnak kan nei ( Eph.3:16).
e.      Pa Pathian le Fapa Pathian theihfengnak, “ Khrih ah cun fimnak le theihnak hlawnthil hmuahhmuah cu thuh in a  um” (Col.2:2-3) kan nei.

2.           Lennak (wealth) thleng thei dingih huham in petu cu Pathian a si ti kha kan theih ringring a ṭul ( Deut. 8:18).
Pathian ih thupek pawl ralring ten kan thlun asi ah cun lennak dik ( righteous wealth) ti mi in mi a dawithlun ṭheu. Cutin, midang hrangah tlawsuahnak petu kan si theinak dingah thlawsuah in kan um ding ( Deut. 8:1-20) Nangmah tlawhsuah cota lo in midang ziangtin thlawsuah na pe thei ding? Pek cu purh a si ih , na peksuah tam poh le Bawipa na cawih tam tinak a si.

3.         Sumpai thuthawi pehpar aw ih na ruahnak (feeling) thawn dai aw in feh aw.
Na ṭihnak, thlaphannak, sualnak, hngalnak le iksinak pawl kha theih fiang tum aw.  Sumpai tlaksam kan phan mi hi thil hman a si. Kan ṭih thlaphannak, mangbangnak le donharnak pawl hi a ngaingai an si ko.  Curuangah, hi kan ruahnak (feelings) pawl hi Pathian in in tiamkam mi sumpai thuthawi pehpar aw ih thlawsuah pawl kan nunnak ih kan hman hlanah a takin kan hmatawn ngam a ṭul.

4.           Na kiang le kap ih bawmṭul pawl kha cing ringring aw ( Matt 19:21).
Lennak ih mi a siatsuah tumbik lakih pakhat a si ve mi cu kanmah le
mah mi farah le harsa pawl ih hmuh ban lo ih hlatak ih kan um ṭheu nak in a si ih cuti kan um tikah an natnak (pain) pawl kan hmu ban nawn lo.  Mi farah le anhai pawl lakah kan umtlan ve a ṭul. Cumi cu an lakih thusim ding si lo in , an natnak ngaithlak sak ding le anhnen ihsin zir ding ah.

5.           Siannak thinlung le lungawinak  thawn pe aw ( 2 Korin 9:7).
 Kan neih le siah, thilri pawl kha la khawm ta hratin, a tlasam tu midang pawl hnenah peksuah zai kan rel cio pei uh. Hrekkhat cu nuam le puar tukih kan um lai ah kan kiangkap ah harsa tuk bawmṭul an um kan ti lo maw? Cun khatlamah, farah rethei zetih a um mi khal in hi thu- an nih khal in an pe thei ve a si ti hi an theih a thupi zet ( Lk 21:1-4) Kan neihmi sumsaw lole, hlawnthil pawl midang hnenah an ṭulnak vekin kan peksuah sian tikah, kan mai sunglam ah hna a ṭuan. Kanmah ih duhamnak sual a siahsuah ih cutin kanmah kha mi hrisel sawn ah in can a si.
         Awle, tluangtlam tei nunnak ding hrang ih a thawknak lamzin a si mi cu thlacamnak hi a si. Cumi ih tiduh san cu Pathian hnenah thlacamnak thawi, keimai duhnak thlun loin nangmai duhnak lam tluan ah lo thlun ka duh ti ai a si. Cu lo thil dang cu thuawihnak , Pathian ih lam in hruaidan le in zirhdan thlunnak in a khai khawm. Pathian in sumpai ngainat tuknak sual ihsin kan zaten a hrangah kan neih le siah, in pekmi pawl tu hnakih nasa sin ih kan hmansuah theinak dingah siartu kan zaten mal in sawm hram seh! Amen!

Saturday, July 9, 2011

ZÂNGFAHNAK THUTHAGṬHA CUN NUN A DANGLAMTER


Dungthluntu Paul ih nun ihsin ziangtin Pathian ih zângfahnakin mi a danglamter ti mi fiangten kan hmu thei. A nunhlun- zumtu pawl a kaihhrem lai le Pathian kawhhran pawl cawl lo rori ih sawisa dingih a dawinak dinhmun ihsin ( Gal.1:13), mi tangdawr Pathian thutak ṭhahnem ngai zet ih simtu ah a cang.  Pathian ih zângfahnak cun a nunhlun pawl hmuahhmuah lan in mi thar ah a thleng danglam ta riai. Himi a si theinak sancu zângfahnak  hi minung hnen in si lo Pathian hnen in a rat ruangah a si ( Gal. 1:11-12).
Galati 1:13-14 kan zoh asilen, Jews pawl ih zirhnak hnuai ih Paul ih nunnak cu nunphung( traditions) in a khat.  Nunphung pawl cu a sualnak zianghman a um lo cing in , kan ralrin lo asilen cupawl cu Baibal ih zirhnak vek an si lo ṭheu ruangah Pathian ih zângfahnak dawnkhamtu pawl ah an cang thei.  Kan tuah le thil ti mi tinkim ah Pathian thutak kan theihfeng le cumi parah ṭhum aw in ke kan kar a ṭul.  Mark 7:6-9 cun hitin, “  Jesu in a sang hai ih, “ Nannih midepdepawl, profet Isaiah in nan thuhla a sim tikah a sim dik a si. Hitin a ngan, ‘ Hi minungpawl in an hmurka cun in upat. Asinan an thinlung cu ka hnen ihsin a hla zet. In biaknak cu alak a si. An thurin zirh mipawl tla cu minungih thupek men an si.’ Ziangahtile, Pathian thupek cu nan tan ih, milai-ih thurosiah mi sawn bel le no khawlhdanpawl cu nan thlun.Cuvek a dang tampi khal nan tuah.” ti ah a ti. Cule an hnenah, “ Nan zirhawksin vivo mi nanmai thurosiah thlun dingah Pathian thupek cu nan hnawng. Cutiih nan tuah tikah thil tiṭha ah nan ruat aw.” ti ah a ti.
Paul in “ amai lungawizawng vekin ka nui pum sungih ka um lai ihsin Pathian cun i serhhran ih, azângfahnak in i rak ko,” (Gal. 1:15) a ti bangin, kan nih khal vanduainak thilthu lole thil pakhatkhat cang men mi ih rahsuah( product) kan si lo. Kan pian thlak hlan ihsin Pathian in kan hrangah tumtahnak felfai zet a nei. Jeremiah bang, kan nui pumsungih kan umlai ihsin Pathian in in rak ruatcia zo. David bangin, mangbangza le maksak zetih tuahmi kan si. A tawizawngin kan sim asilen, kan palhnak le ṭhelhmi pawl hmuahhmuah khal kha nemhnget cia an si.
Cang 16 nak cun hitin in sim, Pathian in kan nun in thleng tikah, a liamcia ih kan sualnak pawl in ngaidam lawng a si lo, kan hmailam ke karnak le ṭuanvo hrangah in tungding.  Paul ih hlan nun kan zoh asilen mithianghlim tampi thawngin sungah a rak thlâk, thah an sinak  ding hrangah a lungkim pi, Sinakok tinkim ah a hrem, lohtheihlo in Pathian thangsiatter ding in a rak zuam. Culawng hman siloin, an mah ti duhdah dingin ram dang khuapawl tiang a rak thleng( Dungthluntu 26:10-11), asinan Damaskas lamzin ih khual a tlawn laiah, Hebru ṭong in a hnenih thusim vekin aw a thei, “Saul, Saul, ziangah i tiduhdah rero?” (Dungthluntu 26:12). Cuṭhehah, Bawipa’n tho in a ke ih ding dingah le a hmuh mi thilpawl le a hmuh cawp dingmi thil pawl theihpitu dingah le a rawngbawltu dingih a rak hril cia zo thu a sim. ( Dungthluntu 26:15) Cutin, mission hnaṭuan a pe, “ Nangmah cu atu ah Jew-pawl le Zentelpawl hnenah ka lo thlah ih, an hnen ihsin ka lo runsuak ding. Cucu an mit ka vanternak dingah le thim ihsin thleu ah le Setan thuneihnak ihsin Pathian hnenih an kirsal ih sual ngaidamnak an co theinak dingah le keimah in zumnak thawngin mithianghlimpawl thawn ro an cotlang theinak dingah ka lo thlah a si,” (Dungthluntu 26:17-18) tiah a ti.  
Pathian in Paul ih nun a danglamter ṭheh ah, mission hnaṭuan hrangah a thlah suak. Khristian Pathian zumtu kan vekin, dai ziar le nuam pa seel in zarhpi nitin biakin ah to hiahhiah men le hi mi hi a si hmang Khristian nundik tin kan um huaphi men thei lo.  Jesu thawi zumnakin pehzawmawknak kan neih leveten kan Khristian nun a thawkih cutin kan tawpnak ding khal cu Amah riannak thawi a hnenih sunlawinak le ropitnak pek kirsal hi a si.  Cumi cu Pathian in kan nunnak hrangih a khawkhan le tumtah mi a si.
Kumthum a liam hnu ah, Paul cu Jerusalem ah a fehkir sal ih, Cephas, Peter ti ih kan theih mi hnenah ni hleingai sung a cam (Gal.1:18).  Cui hnuah, Siria peng le Silisia pengpawl tla ah feh in hitin , “ Khrih ih a um mi, Judia peng kawhhranpawl cun pumpak takin in rak thei lo. Asinan, “ hlanih in rak tiduhdahtupa khan atu ah hlanih siatsuah a rak tum rero mi zumnak thu a phuang,” ti lawng an hna in an rak thei. Cule, Keimah ruangah Pathian an thangṭhat” (Gal. 1:21-24) ti ah a ti.  Paul ih nun thlengdanglam aw mi mi in an hmuh tikah Pathian an thangṭhat. Minung pa ziat ha na nunnak le ka nunnak thleng danglam aw mi ruangah Pathian thangṭhat ve ding?
Pathian ih zângfahnak cun harsatnak le hlawhsamnak fehtlang khal in kan nun in thleng danglam. Cuvek harsatnak le hlawhsamnak pawl tla cu kan nun in ṭhangharh tu ah hmang in le cui kan tawnteh mi ihsin zirsuak ding ah in bawm. Paul thotho in hitin I Korin 15:8-10 ah, “ Anetnakbikah, a tikcucan lo ih suak nausen vek a si mi keimah hnen khalah a lang ve. Ziangahtile, kei cu dungthluntupawl hmuahhmuah lakah a thupilobik ka si. Pathian kawhhran ka tiduhdah ruangah dungthluntu ti ih kawh tlak hman ka si lo. Asinan, Pathian zângfahnak ruangin keimah cu ka si vekin ka si. Ka parih zângfahnak i pek mi cu rahsuah nei lo a si lo. An zate hnakin tamsawn ka ṭuan. Asinan, a ṭuantu cu keimah ka si lo. Ka hnenih um Pathian zângfahnak in a ṭuan sawn a si” ti ah a ti.
Asinan, thutak le Pathian thuthangṭha ruangih thleng danglamawk nak cu a dikzawng ih na rak sawn sal tik lawngah a thleng. Pathian zângfahnak hnuaiih na pumpek (surrender) awk thluh hlan cu hi thil hin na nunnak a lo danglamter dah lo ding. Curuangah, mi hrekkhat lamzin diklo ih a feh rero pawl le tumtahnak diklo ih ke a kar rero tu pawl, thutak lamzin ah nan kirsal lohli, A thutak Babal siar in, a kawhnak hnuaiah na pumpekawk sal a ṭul. Cuti nan ti leveten, A zângfahnak mangbangza in a lo danglam ter ding ih nunman nei le Pathian lungtawng ah na cang ding. Pathian in lo thlawsuah hram seh.

Thursday, July 7, 2011

Nun Darthlalang

  • Na nitin nunnakah Bawipa'i duhnak tuah ding ih timlamawtu maw nasi na duhmi tuahsak dingih Pathian a fialtu? Na nunnakah Pathian ih duhnak le nangmai duhnak na thliar dang thiam maw? Nangmai duhnak maw Pathian ih duhnak sawn in na nitin kekar a lo uk?
  • Hi leitlunih kan câmsungah kan Christian nun kekar hnaihnawk theitu thil tampi an um . Curuangah, Bawipa'i rualih feh thiam hi kan hrangah thil thupibik a si! Nun kan thiam theinak dingah ," Bawipa, damsung nun tawite hi siardân in zirhaw ti'n thla kan cam lo ding maw?" Na nitin kekarnakah Bawipa'i lamhruainak ziangtluk ṭulin na thei aw?
  • Zumtu pakhat na si vekin Zisu hi na hrangah zo a si?
  • Ziang tuah dingah Zisu'n a lo ko? A lo khawhnak thei in maw amah na rian lole a lo kawhnak theifiang lo'n mai rinthu men in Zisu na rian?
  • Tampi ṭawng i malte nunpi tu maw na si, malte ṭawng i tampi nunih langter tu?
  • Mi in na thin an natter tikah ziang tin na tuah?
  • Thla na cam tikah na um daan hnakin na thinlung ruahnak a thupi sawn. Billy Graham
  • Kan hlawhtlin le Pathian kan hngilh. D L Moody
  • Leillun thil thawn ka feh le Pathian thawn ka feh thei lo. D L Moody
  • Kan duhduh tuah ding siloin,Pathian ih in fialmi sawn tuah ding kan si. Joyce Meyer
  • Laksawng hmuahhmuah lakih a mawibik cu Lungawinak ih zoh leh theih-thiamnak hi a si. Albert Einstein
  • Lungawinak cu Duhdawtnak ih Suur a si ih thlarau-hlo a kai(awk) thei. Mother Teresa
  • Ralṭhatnak kan ti mi hi  sunnak pakhat hnun pakhat tawng cingih thatho zetih hmainawr thotho hi  a si. Billy Graham

Saturday, July 2, 2011

Tirhsiannak ih Thlawsuah

Filipi cabu sungih thutak mangbangza pakhat kan zir suah thei mi cu Pathian in lungawi tei kan um hi in duhsak ti hi a si. Thungai thu in ka ti asilen, lungawi aipuang in Amah ṭhangṭhat phat ih a hmaiah feh ding khalin thupek in pe ( Sam 100:2). Asinan, mitampi in Cuungnungbik Pa Pathian kan theihfeng lo tikah, hmun dik lo pawlah lungawinak kan hawl sual theu. Hmun diklo pawl – zu le sa, nawmcennak, le taksa diremnak hmun le ram a phunphun a si thei. Thudik a si mi cu kan lungawinak hi Pathian tello cun a famkim thei dah lo ziangahtile, lungawinak ih hrampi cu Pathian hnenah a um ih Amah in kan ṭulmi tinkim rem in ruahsak ding ti ih thumawk ngamnak lawnglawngah a takin cui lungawinak tak cu kan co thei. Curuangah, Paul tla cun hitin, “ …ka Pathian cun ropitnak ih a lendan zulhin nan ṭulmi hmuahhmuah cu Khrih Jesu zarah a lo pe hai ding.” (Filipi 4:19) a ti.  A hramthawk ihsin, hi Baibal catlang in in sim mi cu lungawinak le peknak hi ṭhenhran a theih lo ti hi a si. Lungawinak thuthup cu peknak a si ih peknak ih thuthup khal cu in Petu zo a si ti theihfeng nak hi a si. A si, Pathian in kan ṭulsam mi hmuahhmuah pek in tiam. Cu mi ih ruangah cun, nang le kei khal in peknak hi kan nunpi a ṭul. Cun, peknak kan pek tikah:
1.             A dawngtu thlawsuah malsawm kan pe
Cân tambikah cun Pathian in a fale pawl ih ṭulsam mi phuhruk sak dingah zumtu kan mah in hmang ṭheu. Baibal ihsin hi thutak zohṭhim ding fiangte ih a langnak cu Filipi 4:14-17 karlakah hin a si. Thuthang ṭha thehdarh ding ih Paul in ke a kar laiah, harsatnak nasa ngaingai sumpai thuthawi pehpar aw in a tawng, cutikah a ṭulsam mi pawl cu Filipi zumtu pawl ih peknak le tirhsiannak zarah phuhhruk in an um .  Paul cu mipi pawl ih peknak parah a ṭhum aw lo na cingin, Pathian in a ṭulsammi a mipawl fehtlang in a pe a si ti fiangtei a theih tikah an thilpek pawl ruangah nasa ngaingai in a lungawi. Cuvek thotho in, Peknak thawi hna kan ṭuan tikah, kan mah fehtlang ih midang ṭulsam mi phuhhruk sak dingah Pathian hmun kan awnsak ti nak a si. Cuti peknak thawi ke kan kar tikah a dawngtu hrangah malsawm thlawlsuah sunglawi tuk an si.
2.     Kanmah le mah mawlsawmnak kan pe aw
Malsawmnak cu cutawk ah a tawp men lo.  Cu ai ah, a karhzai ih a pesuaktui hnen rori khalah a rawngkir sal. Curuangah, Paul in hitin, “ Thilpek ka hawl ruangah a si lo. Nanmah lamah rah tampi a um theinak ding ka hawl sawn a si” ( Filipi 4:17) a ti.  Paul cun  peknak hin kan pekmi dawngtupawl lawng thlaw a suah siloin a petu kan mah lala khal thlawsuah in burh kirsal a ti. Pathian ih sumpai kilkhawidan thuthawi pehpar aw in hi thu hi ‘ Pathian Lalram Dan’ ti in kawh theih a si, ziangruangahtilen hi dan pawl cu a linglet zawng in a um ruangah a si. Lei taksa dan ah cun na peksuak le na neih mi a ṭumsuk ti nak a si ih asinan Pathian lalram Dan thaw cun na peksuak le na pekmi a cohlangtu lawng si lo in a petu nangmah lala khal kha thlawsuah in a lo thlun ve a ti.  Jesu’n hitin, “ Ngah na duh asilen , pe aw” ti ah a ti. Hi dan hi a takin Luke 6:38 ah kan hmu thei, “  Pe uh la pek nan si ve ding. Tahnak dik, nem le sawihnget in, liam thluahthlo in nan ṭang sungah mi in an lo pe ding. Ziangahtile, mi na tahnak khan tah na si ve ding,” ti ah Jesu’n a ti.   A tamthei bikih peksuah kan thlan tikah, kan peksuahnak vekih tam khal kan tlun ah arawngkir sal. A si , kan ti thei tawp ih tam kan pek tikah Pathian in tamsin malsawmnak , luangliam thluahtlo tiang kan ṭang ih pek in tiam.  Asinan, vansiatthlâk zetin, zumtu mi tampi cun hi luangliam thluahthlo tiangih Pathian thlawsuah hi kan tep lo asan cu peknak kan nunpi lo ruangah a si. Kan peklo nak san hi kan duhâm tuk le tirhfir tuk ruangah a si lo, kan phan mi sawn cu tamtuk kan pesuak asilen kan parah ziang a thleng ding ti kan tih ruangah sawn a si.  Kan pek tamtuk cun kan mah riangri tlasam in um pang sela, a silole tumvek in thil um lo sela… sela… ti in kan thinlung ah ṭhukṭhunnak kan nei.  Cuvekih kan um tikah, Pathian kan ringhlel lawng siloin a thutiam mi tla kan ringhlel cih.  Cui zumlonak sual, kan nun in uktu cu rinnak thawi ke kar kan thawknak lawng in kan neh thei. Pathian ih mangbangza thlawsuah nak kan pumpak, innsang le kawhhran in teh kan duh a si ah cun, tirhziang zetih pesuak dingih a mi kawhnak hi a takin kan nupi a ṭul.
3.     Pathian hnenah thlawsuah nak kan pe
Apathumnakah, Peknak kan pek tikah, midang thlawsuah kan pe le kanmah le mah tlawsuah kan pe aw lawng siloin, cuhnak hman ih thupibik Pathian lung kan awi ter a si. Sam cangantu in , “ Leitlun le a sungih thil um mi hmuahhmuah hi Bawipa’i ta a si” ( Sam 24:1) a ti bangin, ziangkim neitu Pathian ih lungtawng ding hi zumtu hrangah thil pawimawh bik a si.  Curuangah, Paul khalin hitin, “ Sikhalsela ziangkim ka nei ih, tampi ka nei. Epafroditas hnenih thil nan rak kuat mipawl tla ka rak ngah ih ka daihaw ngai a si. Cupawl cu thil rimthaw, Pathian cohlan tlak le lungaizawng raithawinak a si.” ( Filipi 4:18) ti ah a ti. Peknak pek hi Pathian kan biaknak ih cangvaihnak nung a si ti ah Baibal in in sim.  Siangzet ih peknak thawi ke kan kar tinten, kan sum cazin azaten Pathian in a kawl ih a hminsin a si.  Ngaitei ti ah cun Pathian cu ziangkim neitu a si ruangah kan sumpai ṭul lo khal in a cangvai thei, kan sumpai hi a ṭul bik lo, asinan, a duhdawtmi  a falepawl in kan parih a ṭhatnak siar thiam in kan thinlung takte thawn a hnenih kan peksal tikah Pa Pathian a lungawi tuk lawm mam! Anih cu thinlung sawn zohtu a si ruangah ziangtluk tam le mal kan pe ti mi hnakin kan peknak lungthin sawn kha a zoh.  Sumpai kan hmansuah dan pawl khal hi thlarau lam ih kan nun thawn a peh tlai aw aw, ziangahtilen, sumpai hi kan ta a si lo , Pathian ta a si ih nang le kei cu a kiltu men kan si. Curuangah, Sumkiltu sinak cun rinumnak le diknak a nunpi hrimhrim a ṭul.  Tuini ah ,  na peknak le ka peknak in Pathian lung a tawng maw?
Siangzet ih malsawm kan dawm mipawl pesuak thei tu si ding cun, kan lungput kan thlak, Amah kan rinsan le kan hrangih ṭhabik kan Pa in a kawl ringring a si ti kan zum ngam a ṭul.  Nan ṭulsam mi hmuahhmuah ka lo pe ding ti Pathian in in sim tikah, kan ṭul mi hmuahhmuah- taksa ṭulmi, thinlung lam ṭulmi le thlarau lam ṭulmi a zaten a huap thluh. Kan ṭulmi ziangkim thei biktu le in pe theitu cu kan rinsan mi kan Pathian, Amah a si ko lo maw?  Curuangah, harsatnak, zawnzaihnak le tlaksamnak kan tawn can khalah, Pathian ih fimnakah ṭhum aw in kan hrangah thil ṭul mi an si le cui harsatnak sungin Pa Pathian in in be duh tla a si thei tin sangka a lamah kan awnawk a thupi ngaingai.
Anetnakah, Pathian ih thutiam kan ta vekih kan ham tikah, kan thinlung te in kan mah lamah mawhphurh a um a si ti kha kan hngilh lo le cinken ringring ding a thupi.  Kan Baibal cang in hitin, Nan ṭulmi thil ziang hmuahhmuah famkim in, “ Khrih Jesu sung ihsin kan Pathian in a lo pe ding” a ti. Thusuhnak kan suhawk ṭul mi cu,, “ Khrih sungah kan um maw? lole Khrih ah kan um maw? ti hi a si.  Hi tawkih ‘Jesu Sungah’ ti mi hi kan rundamnak hrang le kan nundan ding hrangih Jesu rinsan a ti duhnak a si.  Tuahṭuannak pawl hmuahhmuah hi cui Jesu’i sungih kan umnak ih rahsuah a si ding a si. Cuvek thotho in, kan peknak khal cu Jesu’i sungih kan umnak ih rahsuah tho tho a si a ṭul.  Ziangkim hi Khrih Jesu ah Pa Pathian ih zângfahnak hlir a rak si.
Hi thu “ Tirhsiannak ih thlawsuah” kan theih hnu ah nang le kei teh in malsawm, thlawsuah kan dawn mi ihsin ziangtin Pa Pathian ih kawhnak kan sawn kirsal ding?

Thursday, June 30, 2011

Ziang si ka lo tuah sak thei ding?


Hi kan leitlun hi duhhamnak ram le sawiselawknak ram a si. Cumkheng ti leuh vekin mi tampi cu mai ṭanghmasialnak in kan khah ruangah kan nun hi phurrit in a khat. Cumi cun sersiamtu’i rimhmui te ih in tuah mi kha kan mahte rim thu ah kan can aw vivo. Kan kiangah mi khal an um rei thei lo. “Keimah” ti mi in kan nun pumpuluk in uk tikah kan duhthusam vekin kan rawngbawlpi, kan nupi/pasal, u le nau, fala le tlangval in in tuahsak lo a si ah cun vuivai nak le phunzainak in kan khat. Kan mah hmuah duhsaknak co le thlawsuah dawn kan duh  ṭengṭeng nan mi va thlawsuah le malsawm pek cu kan zangram ṭheu. Ziang si in tuahsak thei ding ti ta rori in kan nun in uk ṭheu tikah kan nun ah lungawinak kan co thei lo.
Kan nunnak ah mi ih sambaunak le tlinlonak hmuhsak cu a awl zet nan, mai tlinlonak le palhnak hmuh lawng te kan tum lo. Mi mitsung ih mitberh va hmuhsak cu a awl zet nan, mai mitberh hmuh cu thil ti ci khalah kan ruat lo. Mi tawcak hmuh cu a awl zet nan, mai tawcak hmuh lawngte ṭulah kan ruat lo. Ralkhat ih a um mi thil fate sawn khi kan hmu thei ih kan mah ih a um mi thil pawl kan hmu aw thei lo. Zirnak hmuahhmuah lakih a thupibik mi pakhat cu mah le mah hmuhsuah awk hi a si. Kan Bible in “ Ralringte in khua ruat aw, ziangruangah tile na ruah mi in na nunnak a siamrem ding” ( Prov. 4: 23 ) a ti bang in kan thinlung ruahnak hi a thupi tuk lawm mam!. Curuangah si Pathian thunung in kil ṭha ding rori in in fawrh. Na lungput (thinlung ruahnak) a dik asilen na nundan le midang na hmuh dan khal a dik ding, nan na lungput a dik lo asi ah cun mi na hmuh dan le na nundan khal a dik thei lo ding. Leitlun ih mi zangfah um bik pawl hi mi farah si lo in lungput (ruahnak) dik lo neipawl hi an si. Mi ih ṭhatnak le felnak a hmuh ih hmuh sak thei lo tivekpawl hi mi farah ngaingai an si. Kan lungput kan zoh kirsal kei uh ? Nang teh unau ziangvek lungput nei mi na si?
Lungawinak ngaingai cu….
1. Kan kawhhran in ziang in tuahsak ding ti mi si loin ziang si ka tuahsak thei ding ti mi
ruahnak ah a um.
2. Kan Pastor in ziang in pe ding ti hnakin ziang a hrangah ka tuahsak thei ding ti nak sawn ah a um.
3. Ka member pawl in ziang tin in lâwm ding ti si lo in ziang tin ka member pawl ka lâwm thei ding ti nak sawn ah a um.
4. Ziangtin ropit le sunlawinak ka ngah thei ding ti hawlnak si lo in ziangtin pa Pathian in ropitnak le sunlawinak a co thei ding ti sawn hawlnakah a um.
5. Ziangtin mi in mithmai ṭha in pe ding ti hawlnak si lo in ziangtin mi mihmai ṭha ka pe
sawn thei ding ti hawl nak sawn ah a um.
6. Ziangtin mi in in rian ding ti hawl nak si lo in ziangtin mi ka rian sawn thei ding ti
lungput neih nakah a um.
7. Ka nu ka pa in ziang in tuahsak ding ti beiseinak si lo in ziang an hrangah ka tuahsak
ding ti mi lungput neihnak sawnah a um.
8. Ziang ka ṭapa le farnu in in tuahsak ding ti hawlnak ah si loin ziang an hrangah ka
tuahsak thei ding ti mi ruahnak sawn ah a um.
9. Ka nupi/Pasal in ziang in tuahsak ding ti bawh si lo in a hrangah ziang si ka tuahsak thei ding ti nak sawnah a um.

ZIANGRUANGAH JESUH LEITLUN AH A RUNG TUM?

Preached on 21, Dec, 2016                   By Rev. Henry vl Hmangaih Tu zan ah kan lak ih pakhat khat hi interview lo tuah sehla zia...