Friday, July 15, 2011

Kawlram khualtlawnnak le Hmuhtawnmi-III


Chin Mino le Kan Lungput
(1)          Thungai thlakih thil ti paih an vang
Tuiṭum ih mino tete ka kawmmi le ka hmuh mi pawl ih thuhla zingzawi le theih tikah ziangmaw zat kan chin mino pawl an ṭhang, an mah le tawkten hma an sawn ti ih ka lungawi rualrual in , pakhat te ka riah in ti setu cu thungai thlak suah ih mai zirnak (ca ) lole hnaṭuan mi thiambel (expert) ding ih zir paih le pumpe aw kan mal deuh tin ka hmu. Tuisan kan mino pawl cu khat lamah kan ram cozoh ruangah kan ti ding maw lole kan santlaih lo hrimhrim ruangah kan ti ding ha hmailam can saupi ruat ih zirnak ih an nunnak khawltu ( invest) an mal deuh a bang. Thil an vawn zir khal len ti luanglang men ih zir le khawsa an tam in ka thei. Tuihnu kum 5  ah cuvek ka thleng ding, kum 10 ah cun cui dinhmun ah ka um ding ti ih mi an ih thah can ih meng kerki, mi huauhuau lawm ih an suahvah celcel lakih mai khan sungte ih mi aa bangih he le chet ti ih timlam aw kan mal a bang. Hmailam thlir lo in a tu naite lawng kan zoh tam a bang. Hiti zinin kan mino kan feh vivo a silen cu kan Chin miphun hmailam hruaitu ding pawl rinsan tlak kan mal vivo ding ti ah ka riah a se thup zet. Nu le pa pawl in kan fale kha fim zirnak ah kan ret le kai ter men si lo, an hmailam nun ah mahte ke rori ih dingsuak thei an si ding tiangah duhdawtnak thawi kan zirh le hruai rori a ṭul tuk tin ka ruat. Miphun duhdawt kan ti rero khal hi thiamnak tel lo cun ziang hman tuahsuah a theih cuang lo. Tlunlam ah hruaitu, officers le mithiam kan tam len cumi cu si kan Chin miphun dinsuahnak ih a hrampi cu. Ṭongdang in kan rel asilen ram duhdawtnak le zirnak hi ṭhenhran a theih lo.

(2)          Music video le hla lamah kan ṭhangso cetco
 Kum 3 a hawng herliam hnu cun kum note hmang ti awk laiah kan rak u a si ding.. ka music Video timlam rero lai ih nauhak tete ih ka ruah pawl tla ka hlasak pi thei le fala, le tlangval in an rak um thluh thlang aw!  Tuiṭum CCYI a vawikhawtnak khawmpi (Conference) kan neihnakah Chin mino singers pawl thawn hla kan sak tlang ih an thiam in kawm an nuam zet. Ka hmuh dah lo le theih dah lo mino hlasak thiam thar, duhnung, pumpe aw le zirh theih ih um ziang maw zat a nu  a pa in ka vawng hmuh tikah ka lungawi zet. Music lam lawng siloin vocal lam khalah nasa ngaingai in kan ṭan hrih a ṭul. Kan musician pawl cu ziangmaw cin ah an ṭha zet tin ka ruat, nan kan singers pawl keimah khal telin kan zuam deuh a ṭul lai in ka thei. Nan a liamcia kum pawl ruah cun nasa ngaingai in kan ṭhang ih ka lungawi zet. Lamlak ih len le tawihvah tik ah kan chin thangṭhatnak hlamawi le lengzem suah mi ngai ding thawm vang ka thei phahphah ih ka thinlung thup ten ka uar aw ka lungawi zet.

(3)          Zirnak le nun dan dik ah kan zuam bet a ṭul
 A tlun ah ka rel zo nan malte rawn bet ka duhsal. Sim zo vekin tuini ih kan mino pawl hi a rei hlanih kan miphun in hruaitu ding an si tikah tuisun ih kan mino pawl nundan le dinhmun ihsin kan miphun hmailam umdan ding ziangmaw zat kan hmu cia thei. Sim zo vekin zirnak ah thu ngai thlak a suah ih mah te pumcawkawmawknak le company tiang dinsuak thei ding ih zir aw rero mino kan vang deuh maw aw ka ti. Mah le community ih a zaran hrawng kan si ah cun a pawi lo ti hrawng vel ih duhtawk khal kan um hnuaihni in ka hmu. Hi zawn ah nu le pa pawl in kan fa le kha tu hnakin zirnak uar ter le a dik mi fimnakah ah nasa takin kan hruai awk bet a ṭul.  Cun, lehlamah riatsiatza a si mi pakhat cu kan mino pawl hi u le nau ram dang USA, Denmark, Canada, Australia, Japan, Korea, Norway, Switzerland, Singapore, Malaysia, India le a dangpawl thleng ziangmaw zat kan neih tikah cupawl in harsat zetih an ṭuanmi mah le innsang cio ah an rawn kuat nan, culakah mino tampi cutlukih duhsaknak le duhdawtnak thei thiam lo ih zu le sa a cenna, nawmsip bawlnak vekih thinlung hmunhma nei lo ih vak luala kan tam tuk a bang. Cun, hngalnak lungput sual in kan mino tampi in kulh in ka hmu. Sumpai u le nau in an rawn kuat tikah, sumpai khal malte cu an nei cutikah, na sumpai in ka nung lo pi, ka sumpai a si ih, ka neih mi hmannakah ka thu a si ual tin, ai ih upa ṭihzahnak le upatnak pawl tla kan mino tampi cun an thlauthla. Dr. ThangHup ih kan Chin nundan tha le kan mino pawl ti ih a sim mi tla ka mangsuak thla thluh. Thinlung pitling le ruahnak dik ih hruai awk kan ṭul tuk in ka hmu. Cutiasilolen, kan thlawsuah dawn mi kha Pathian sunlawinak si lo in a mah dodalnak ah sawn kan hmang ding ti ka phang.

(4)          Hnaṭuan tlang kan thiam a ṭul
Kan khua le tlang tete a dan cio vekin Chin state khat ah um in unau si hman nungna, mah le kawhhran  tidan phung le uarzawng kan neih cio tikah, kan Chin miphun huap ih hnaṭuannak lam khalah thinlung kau kan neih a thupi zet in ka hmu. Tahthimnak rel ding a tamnan, hman lo in a ṭha sawn ke.  Kawhhran pakhat le pakhat, khaw khat le khaw  khat kan chin miphun damnak le ṭhansohnak hrangah lungrualnak ban kan phun tlang thei hi a thupi tuk. Ahleicein, mino pawl hrimhrim tla hi cu extreme tuk ih mai tidan, duhdan le pawmdan fehpi lo ih kan miphun pumhuap ṭhansohnak ding ruatih zalen zet le lungfual takih kawmawk thiam, ṭuantlang thiam a  thupi tuk tin ka ruat. Hi zawn khalah kan Chin mino pawl tu hnakin ṭan kan suah sinsin a ṭul. A tui kan san cu kan pupa san thawn a dang aw thlang. Annih san ah cun mifim, mithiam lole milian an um cun mipi in kan thlun durdo , asinan atui kan nih san ah cun ziangvekin mi fim in, thiam in neinung khal sela, midang zawnruahnak le midang thawi ṭuantlang a thiam lolen tuihlan vekin mi in an thlun nawn lo. Simduh mi cu tui kan san cu ṭuantlang can( team-work can) a si. Kan ti khawm kei uh.. rawn thawh ve law.. kei ka thawh ve ke.. kan ti tlang ding ti san a si. Cumi ah kan mino pawl kan harhsuah tam poh len kan ṭhan a cak ding tin ka hmu.

  Awle, ka rel tam zet thlang in ka thei. Sim le rel ding a tamzet lai ding nan, tuiṭum hrangah cun ka duhdawk hrih mai ke. Siartu zate hrangah Pathian in mal lo sawm hram seh.

Kawlram khualtlawnnak le Hmuhtawnmi- II


Chin Kawhhranpawl  thuthawi pehpar aw in
(1)      Mak le tawk cio in Pathian thu kan duhkhawm a bang
Kawhhran tam cu ka khawmpi man lo nan ka khawm mannak khawhhran tete le an kekarnak ka thlir le zoh tikah Pathian thu kan duhtlang hliar hlo a bang. Patar le Nutar lawng si lo mino tete Bible thawi Pathian Biakinn lam an pan feuhfo hmuh phei hi cun lungawi a zual. Cun, kawhhran khat la khat relsiat awk ciamco tla a dem deuh thlang a bang. Fellowship tizawng ih Pathian thu hlawm awk le khawmpi tivek zawhawk khawm dialdo thuhla tla ka ngai ngah.

(2)               Camping le Crusade a lar zet. 
Ṭhal can ti cu Camping le Crusade a larzet ih a lungawi um nasa. Khawhhran tinkim deuh thaw ah camping le crusade nak thawn Pathian thu a sun a zan in an zir ih a lungawi um zet. Nun hmusuak aw khal cu an um vivo ko ding ka zum. Asinan, mi tam deuh ka biak le nimthlakau thusuhnak ka neih mi pawl ih in san dan cun kan ram Christian pawl cu Camping le Crusade in in neh nawn lo a bang ti in sawntu khal an um. Ziang nan ti duhsan saw ti ka suh tik ah? Annih cun, “ Camping le Crusade khal hi khawm kel vek le tidan kel phunah kan ruat thlang a bang” tin in sawn hai.  Hi hnakih thuk deuh in kan fehpi awk cu a ṭul ding a bang ti ah ka ruat rero.

(3)                  Cabu ṭha siar ding kan nei mal zet lai
 Tahan ka thlen tinten deuh thaw in ka U Van Lal Sum (Ma Rem pa)  tei hnenah lole Kawhhran rawngbawlpi pawl inn ah ka thleng ṭheu. Tahan hi mai khua vek tlukih nuam ka ti mi pakhat khal a si ve. Tuiṭum cu rawngbawl le kawhhran thuthawi pehpar aw ih tlawng ka si lo ruangah, ka u tei innah cun ka ṭhum aw sal lala. Cule, ka U Van Lal Sum ( Ma Rem pa) hi cabu siar paih zet le cabu lei zet a si ih, cabu thar le VCD, Tape Cassette thar a suah hi cun mi in an rak hnawn in lole amah rori khal in ngaihven in a lei ṭheu. Kan Chin mi cabu thar suak pawl hi cu a nei deuh thluh ti sela ka ti sual lem lo ding. Cutin, tuiṭum ah a cabuai pawl le a cabu thar neih mi pawl ka zingzawi nasa ih ka ruah hnakin cabu ṭha siar ding a thar kan nei mal lai zet ti ah ka thinlung in ka ti rero. A suahnak sumpai kan harsat cio hleiah cabu ngantu khal hi kan mal lai zet a bang. Harhdamnak lam, Pathian thu, Computer thu, Rawl suan tuangtimdan , Ram duhdawtnak thu le nunthuleng pawl tla hi kan miphun in tam sawn siar ding kan neih thei ding a cak um tuk! Cabu siar thei lawng si lo in ngan theitu si le timlam tu si ding hi kan miphun in pumpekawknak thawn kan ṭul tuk mi pakhat lakih ka hmuh mi a si ve.
(4)               Dungthluntu pawl (discipleship group) hmuh le theih ding a mal zet

Kan ram Khristian kan sinak a rei tluk le Kawhhran kan tam tlukin dungthluntu pawl ( discipleship group) hmuh ding le theih ding a maltuk lai cu ka riah a thupten a se deuh hlek. Karkhat sungah vawi tampi kan khawm aw nan, kan khawmawk dan ( form) le pakhat lawng a si tikah, mipi pawl in mino can, nu can, kawhhran pi can tivek ih an ret mi khal kha thil danglam le nun mi hnawr thar tu ding a mal zet. Tidan phung vekah a can thlang tikah kan member pawl ti vulvo ih thleng danglam dingah cun malte her danglam a ṭul in ka hmu. Chin tlang vekah tla cun a har deuh tla a si men thei nan, khawpi ah cun kawhhran tin in discipleship group hi nei thei lohli sela ziangtluk in kan Khawhhran le zumtu nun pitlinnakah in bawm ding ti ah ka ruat rero. Cumi cun zumtu nun tluse ding kha a kilkhawi ih hleiah, thuawihnak le pumpekawknak, sungkua vekih tlang zetih duhdawt aw derh do tei nun theinak zin mi a sialsak. Pumpak in Pathian bangnakah lawng in hruai lo in a buurpi (vangtlang) in Pathian bangnak ah in hruai thei ding.

Kawlram khualtlawnnak le Hmuhtawnmi -1


Tlawnnak thuhla tawi
Pathian lam hruainakin kum thum sung kan ram ka suahsan hnu ah ka ngai ve duahdo mi kan Chin ramte pal sal theinak can Pathianin in pe.  April ni 15 ihsin May ni 30 tiang kan ram ah um in Mizoram tiang hawng thlen theinak can ka nei ih ka lungawi ngaingai. Cuiṭumah, kan Chin mino rinsan mi ziangmaw zat, kan miphun hruaitu le kan rinsanmi ziangmaw zat tla an kut kai ngah le an hmelfang hmu in ka um ngah ih ka di a riam zet. Duhdawtmi nupi thawi honeymoon hmang phah ti cu lamzin lungkhawrawk le harsa dang khal thei man lo in, nitin hi nithar sunglawi bik vekin ka ruat ih ka khawp lo zet. Tuiṭum ṭhalsung ka tlawnnak ihsin ka hmuhtawn mi thil hrekkhat a dikthluh ti lam hnakin ka hmuh dan ka rawn tarlang ding. Siartu mipi hrangah ṭhathnemnak  malte tal a neih ka besei.
Hmuh Tawn Mipawl
Acozah Thuthawi Pehpar aw in
(1)               Khual tlawn sukso a nuam deuh ngaingai
Kum 2008 June ni 6 ah Philipines kan kawlram ihsin ka ra tleng ih cuisin tuikum ṭhalsung lawngah tlunkirsalnak can ka nei. Thil tampi thlengdanglam aw mi a um ding nan, keimai tlawnnak thuthawi pehpar aw ih danglamnak malte ka rawn tarlang ding.  Khual tlawn sukso ah khawtin deuh thaw ih mi an rak zohfel (check) kha a um nawn lo tluk a si. Yangon ihsin Mizoram tiang kan nupa in kan tlawng ih cutin, tuihlan ih khawtin le gate tinih in dinpi, check ring kha kan kawlram lo bang in ti zurzo in in lanpi nak a tampi. Ahleicein, Tahan ihsin Tio motor kan to tikah, Peng  8, Tidim le Haimual lawng ah reilote in dinter. Tu ah teh ziang a rawng bang ka thei lo ih, ka tlawn tiang ah kha cun kan ram cozah thlar a thleng awk zarah khualtlawn tla a nuam deuh in a sawt deuh a bang.

(2)               Yangon khawpi a ṭumsuk a bang

Kawlram ihsin passport tuah ih ka sukso rero lai ah khan Yangon ah Aircon bus le building thar tete hmuh ding a um phah. Asinan, tuikum ṭhal ka tlung sal cu kan khawpi bik Nayphidaw lamah an thawn ruangah teh a si pei maw Aircon bus to ding khal ka hmu nawn lo. Taxi khal len Aircon taxi hmuh ding ka hmu lo. A um a si hmanah a vang zet ding a bang. Cule, innthar le building thar mawi zetzet hmuh ding a vang zet. Shuli fehnak zinah Shoping Mall tumtak pakhat a um ih cumi cu rual a pawl ban ve zet. Amahlawngte, thil man cu a awl lo nasa. Rualpi hrekkhat cun Yangon khal a ṭhangso ko an tinan, ka cam rei lo deuh ruangah teh a si pei maw keimai pumpak hmuhdan ah cun a ṭumsuk in ka thei. Asinan, Yangon ihsin Mandalay motor zinpi kha Nyipidaw zin in an feh ih cumi lawngte cu lamzin a mak nasa. Vanzam to vek a si in ka thei. Motor hling le mi sawi khal a um lo. Lamzin a nuam, a fai in a tum. Cun Motor khal to a hahdam in a nuam lawlaw. Tuihlan kum 3 liam zomi ah khan cun lamzin ih rawl kan nei tikah, Motor pakhat hnu pakhat an dinnak le cawlhnak a bang aw lo.  Asinan, tuiṭum ka vawng tlung cu hmunkhat ah rawleinak hmun a um ih cumi ah cun Bus pawl hmuahhmuah cawlin rawl eikhawmnak kan nei. Mai Motor tonak number hminsin fuh lo ih buai khal hmuh ding an bo lo.
(3)               Tahan khawpi a ṭhangcak
 Mandalay ihsin Tahan lamzin kan hawn pan cu malte tal zin a tluang ve deuh thlang kei cu maw ka ti. Asinan, Mandalay ihsin Kalaymyo zin le Motor cu amah kel an si lai in ka thei. Motor to a har kel in a har ih, zan ah ih a theih lo ih ke cawm eu eu a ṭul lai. Motorte khal a um ih hrekkhat cun cumi cu a nuam deuh ngaingai an ti.  Lamzin a siat kel in a siat ruangah kan rawng tlunlam tla cu tilian in in dangih cutin rei tak kan hngak.

     Sinan, khatlamah Tahan Khawpi ka hrawng tleng cu a rak nuam ngaingai. Mai khua le ram thleng deuh vekah ka ruat aw aw. Rual le pi tampi tawng in le kan mai aan ten thu le hla kan hawn ruah aw khawm thei ih a manhla ka ti zet.  Cun, inn le lo khalah Tahan cu a ṭhangso vivo in ka hmu.  Innmawi zetzet hmuh ding a tam nawn. Cun, lamzin kap ih inn le lo ṭha pawl tla cu kan Chin miphun pawl ta an si tam sawn in ka thei ih ka lungawi thup zet. Chin ti ka hman tikah Chin hnahthlak saklam lawng si lo thlanglam laitlang pawl khal Tahan le Kalaymyo kiangkap ah an rak bengbel aw nasa ti ka hmu suak. Tahan cu kan Chin mipawl ih khawpi pakhat tluk a si. Leng le khawi tawk hmuh pakhat khat suahvah tikah kan miphun kan mikhual lo lawng siloin a neitu bik lakah kan tel ve vekin ka ruat aw.
(4)    Communication a nuam ngaingai 
           Kum 3 liamcia ih ka rak um laiah cun Mizoram ihsin Mobile handpone ka rawn keng ih cumi cu Yangon lawngah ka phawrh ngam. Asancu, lamzin ah Mizoram lam sumdawng lawng ti lo cun an hmang lo.  Ralkap pawl in mi lawn ṭeuṭeu an tum ih a rak buai thlak dah zet. Cuti a si ruangah, Phone hman zik tinten inn pakhat khat ih ule nau ta a silolen zinkap ih ta hmang in phone awk a ṭul. Cuisan laiah cun Yangon hmanah Handpone a khung in a hmang an mal te lai. Cun, khai sanih Yangon khawpi ih handphone rak kai pawl cu an lutun khal a sang in, mi lakih handpone hawn celek le mi biangbiak khal an paih zet. Nan, tuikum ka vawng tlung sal cu leitlun killi hmasawnnak in kan ram khal a rak zut ve nasa. Yangon lam cu relloh, Tahan khalah handphone kai an tamzet. Zung le office cu sim loh pumpak ih hmang khal an tawr. Cun, Mizoram kap lamih kan unau  a umpawl ahleice in Lairal tlangtluan le Zahau tlangtluan lam ah tla cun  Mizoram Sim card an hmang thei ih cutin, khat le khat biak pawhawk le hnaṭuan tlang a remcang zet. Ṭhimnakah, ka nu cu Khawthlir ah an kum 100 Jubilee a hmang ih Champhai ihsin awlsam ten kan be aw rero thei. Buhtuh lai rak si bang ta sela lo ah buhci a cem tikah inn ih a um pawl kha an hawn phone ih cutin buhci an vawn pe mai.


Hminsin: A pehzawm a um lai.

Wednesday, July 13, 2011

Innsang Nun Bawmtu



Ziangtin innsang ah sungkua le unau za lole kan fale kan zoh ding? Innsang ih kan zohawk tawn dan ihsin midang zohdan kan zir.  Mah le innsang ih zoh kan sidan in a lenglam ih rualpi siseh midang kan zohdan tiang a hnawng. Curuangah, kan fale hnenih pianpi unau le sungkua member zoh awk dan felfai tei zirhawk hi nu le pai mawhphurh tumpi a si.  Mathai 7:12 cun hitin, “ Curuangah mi in nan parah tuah hai seh ti nan duh mi hmuahhmuah kha midang parah va tuah uh. Ziangahtile, cumi cun Dan thu le profetpawlih ngan mi thupawl a khaikhawm thluh a si” a ti.
          Ziangtin na innsang unau le member pawl ṭhaten na zoh thei ding? A takih hmansuah cih ding mi thupi pawl hinah ka rawn tarlang cih ding:
(1)             Upat le ṭihzah tlakin um aw. Upat le ṭihzah tlakih um ding in mize hnget le felfai , mai thu le hla ṭhin hniaihniai lo mi si a ṭul. Ṭongdang in ka rel asilen, na thinlung phurnak le zauthaunak (emotion) kha ṭhatei na kilkhawi thiam a ṭul. Ṭongkam nem, midang a tungdingtu ṭongkam pawl hmang aw. Nu le pa in kan theih ding a thupi ngaingai mi cu, kan fale kha kan thu hnuai ah an tlulut cing in ṭihzah leh upatnak thawn kan zohkhen ding a si. Anmah kha ṭihzah upat aw la, cui nun ihsin midang upat le ṭihzah an zir ngah ding. Na fale upat ṭihzah na zir a silen cui na zirmi ihsin annih khalin nangmah lo ṭihzah an zir ve ding. Na ṭongkam, na nundan, le cangvaih dan tinkim ah na fa le pawl ih ṭihzah tlakin nung aw. Ṭongkam tampi hmuar nei lo ṭong rero hnakin nundan dik le mawi in thu a sim thûk deuh.

(2)             Ngaidamtu si aw. Thukamêlawk sual hi lohtheih lo ih rawng um, biak awk fuh lo ruangah maw, thu ṭha sawn cuhawk ruangah maw, thin nawm lo nak thup rak neih ruangah maw, harsatnak kan parih thil thleng mi pawl ruangah  hrial theih lo tlukih innsang tinih thleng ṭheu mi a si. Asinan, Ephesi 4:32 cun hitin, “ Cule , pakhat le pakhat parah ngilnei in lainatnak  neitawn uh. Khrih ruangah Pathian in a lo ngaidam bangin pakhat le pakhat ngaidamawtawn uh” ti ah a ti. Mi zokhal Jesu’i thisen suakmi huham ruangih Pathian ngaidamnak a cotu le teptu cun ngaidamnak cotu an si vekin midang khal an ngaidam thei ve a ṭul. Jesu phei cun nan unaupa khat “vawi sawm sarih ih let sarih” in ngaidam aw ti ah a ti.  Ngilneihnak kan ti mi hi ngaidamnak a takih a langsuahnak a si.  Ngaidamnak na rak co dah a si lo ah cun ngilneihnak le nunnemnak  nei dingin na zuam thei lo. Nu le pa pawl in kan mah le innsang cio ah thinhengnak le thinsiatnak si lo duhdawtnak , ngaidamnak le cohlanawktawnnak pawl hmansuah le langter hi kan mawhphurh le ṭuanvo tumpi a si.
Paul in 2 Korin 2:10-11 khal ah hitin, “  Ziang thil khalih mi nan ngaidam mi cu kei khalin ka ngaidam ve. Ziangahtile, ziang thil khal ka rak ngaidam asile ka ngaidam mi pa cu, nanmah ruangah Khrih hmaiah ka ngaidam a si. Cu lo asile Setan in kan hnen ihsin remcannak a ngah pang ding. Ziangahtile, Setan-ih khawkhandan cu kan thei a si” a ti.  Paul cun kan ralpa Setan hin mi siatsuahnak ding ruahhmannak ( schemes) tampi a nei ih cumi lakih pakhat a si mi cu ngaidamlonak ( unforgiveness) hi a si ti ah a ti. Curuanga, nu le pa in kan fale kan hruainak le innsang kan nuntu khawsak danah ngaidamnak hi a takin kan nunpi a ṭul, culole Satan in remcang ah la in kan ngaidamawk thei lo nak hmang in kan mah zangthal ko in in khai thei. Ngaidamnak cun mi pakhat khat ih phurrit a sawng men lawng si lo in a nunpum hlum a danglam ter thei . Ngaidamnak ti mi cu ngaidam a ṭulmi hrang lawng ah hman a theih. Kan palh le sualnak can ih nu le pa ih ngaidamnak kut le awkam tluk ih thilthlum a um lo. Ngaidamnak cun nun a remṭha ih siat hloral ta ding khal kha sunman khung vekah mi a sersuak sal. Ngaidamnak langter tu nu/pa maw na si… ngaidamnak langter thei lo tu Satan ih hmanrua?
(3)     Latu si lo in pesuaktu si aw. Minung hi kan pianpi mizia hrimhrim ihsin mi duham kan si. Mi tambik cu, ‘ka daih aw lo tuk, ṭulsam mi tamtuk ka nei’ ti ih mai ṭulnak kha tumbik le thupi bikih a rettu kan si. Asinan, kan Bible cun hitin, “ Zokhal mai bul thil lawng ngaihsak loin midang ta khal ngaihsak uh”(Filipi 2:4) tin in sim. Nu le pa in kan fale hnenah malsawm thlawhsuah an dawn mi ih lungawi hna thiam ding le cumi ih rahsuah a latu men lawng si lo a pesuak theitu an si tiang zirh ding hi kan ṭuanvo a si.  Minung nunnak ih a takih thilthleng mi pawl le nuntu khawsak dan pawl hmuthiam thei ding ah siannak le zalennak pe aw, midang rian theinak ding canṭha tuahsak kha hngilh pang hlah.
(4)     Tlang zetin nung aw. Kan Bible in hitin, “  Ziangah i pawisa lo tiih a lo ruah ding hnak cun, mi pakhat hmaitawn ih a sualmawhnak va remsak khi a ṭha sawn. Rualpi ṭha cun na thin a lo natter hmanah duhsaknak ṭha a nei; Sikhalsehla na ral in na liangih a lo kuah asile ral ring aw.”( Thufim 27:5-6) a ti. Na innsangah diknak( honesty) le tlangnak ( transparency) nunpi aw. Thu ṭha ruah awk le ruahkhawm ding kha ṭahnak in si maw, ṭongkam hrâng ṭongsuahnak in si maw na hrial lo pei.  Tangdawr ten le thinfual ten an thu ngaithlak sak aw la, cule na ṭanhmun ( position) kha fiangten relsuak aw.  Na palh a silen cu ka palh ti kha sim lang ngam in an ngaidamnak dil aw. Cumi cun innsangah nasa ngaingai in mi a bawm. Nu le pa tampi cu kan palh khal len, ‘ka palh a si in ngaidam aw’ ti ih fale dil hi tlawmlâkah kan ruat ṭheu ih cumi cun innsang nun lungawinak mi a siatsuah. Nu le pa kan si ah maw, fa le kan si khal a silen palh thei, tlu thei le tisual pang thei milai kan si ruangah, kan rak palh a si ah cun, ‘ka palh a si, i ngaidam aw’ ti hi kan hreh ding si lo. Tlang zetin kan nung a silen kan karlakah Satan in bu khuarnak ding hmunram a co lo.
(5)     Sunmang thlahsuaktu si aw. Hebrew 10:24-25 cun hitin, “ Duhdawtnak lamah le hnaṭuan ṭha ṭuannak lamah pakhat le pakhat cawkthoaw dingin ngaihtuah uhsi. Mi hrekkhat tidan vekin, kan khawmawknak bansan loin, pakhat le pakhat thazang peawtawn uhsi. Ni cu a nai deuhdeuh ti nan theih bangin thazang pe aw sinsin uh” a ti. Nu le pa nasilen, na fale pawl kha an thla pharhsuak ding ah siannak pe aw. An zam theinak dingah thla pe aw.  Na fale ih nunnakah ralṭhatnak phun aw, ziangahtilen nauhak tampi cu hlawhsam phannak le tisual phannakin an nun ṭihnak thawn a awp bet ṭheu. Na ṭuanvo hmaisabik cu Jesui hnen an thlen theinak dingih ralṭhatnak an mah ah phun le lamhmuh hi a si.  Cuvek thotho in, fale pawl hrang khalah kan nu le pa hrangah an sunmang thlahsaktu kan si thei ve a ṭul. Hringtu kan nu le pai hnenih ziang dinhmun an thleng thei ti le an sunmang thleng thei ding ih kan bawmnak ah a tlai tuk ti a um hrimhrim lo. Nu le pa na si vekin na fa le ih sunmang a dawnkhamtu maw na si , an thlen theinak ding ih thazâng le lamhmuhnak thawi a hruaitu? Cuvekin, fale kan si khal len kan duhdawtmi kan nu le pa ih sunmang thleng thei lo ding ih dawnkhamtu maw kan si an thlen theinak ding ih thazâng pe ih a bawmtu? Sunmang thlahsuaktu nu le pa, fanu fapa si hram aw!
Pathian in siartu zaten thlawsuah lo pe hramseh

Tuesday, July 12, 2011

Lo Danglam Tertu


Minung nunnak le pehtlaihawknak ih thil pawimawh bik lakih pakhat a si ve mi cu lungput hi a si. Kan cangvaihdan zaten a thunun thluh. Thil kan hmuhdan le thlirdan ih zirin, midang hnenah kan nung in kan cangvai suak ṭheu. Leitlun kan damsung ah hin kan parih thil tleng mi kan thunun ban lo mi tampi an um.
Kan thinlung ṭha tei kan kilkhawi lo a si ah cun kan hmuhtawn mi le theih mi pawl hin awlsam te in kan nun in siatsuah thei.Ngaingai ten kan ti asilen cu kan parih thiltleng mi pawl hin kan lungawinak khal in ruk hlohsak thei. Asinan, hi thu hi na ruat dah maw kan parah ziang a tleng rero ti mi maw thupi deuh ding kan sungah ziang a thleng ti mi hi? Can tampi ah cun kan  nunnak ih kan hmuhtawn mi hrekkhat cu kan thunun ban lo ih thilcang mi an si. Mi hrekkhat an parah ziang ṭhatnak kan tuah hleice mi a um lo cing in in duhdawt zettu an um. Cupawl cu zo an si ? A tambik cu kan unau, nu le pa, sung le kua, pastor pawl le kan rualpi ṭha pawl an si.
Cun khatlamah, mi hrekkhat in sawisel ringringtu, in huatu le kan lamzin in dal tumtu khal an um ve. Ahman, a cancan ah cun kan hnaṭuan suahmi le kan degree ih ruangah hming ṭhatnak le mi upat hlawh tla kan um thei. Cun, a linglet zawngin , kan tuah palh mi le sualnak ih ruangah tawn lo loh kan tawn can khal a um ve. Asinan, a cancan ah cun , na palh riai lo lawng silo, thil ṭha na tuah rero cing le midang ṭhatnak ding hrangih na pumpe aw rero cing in, mi sawiselnak, relsiatnak le zawkzetnak na tawn can a um ding.  Ahman maw hman lo? Ahleicein, mipi ngaihsak na hlawhcan le mi na hip can ah, na siatnak a tawlrel tu le na lamzin lo khamsak tumtu an um ding!  Nan kawhhranah maw, vengsung ah maw lole pawlkom pakhat khatah hruaitu na si ah cun Satan in mi hrekkhat nangmah lo dodaltu ding a nei ringring ti kha na cinken a thupi. Na hnaṭuan le sumdawnnak, zirnak le cangvaihnakah na hlawhtling poh asilen dodaltu an pung deuhdeuh ding. Acancan ah cun na rualpi ṭha pawl riangri tla kha na sumdawnnak le hna lo siatsuah tumtu an si thei.
Cun, khatlamah, Na farah tuk le na santlai lo tuk asilen, na dinhmun zohin mi in an lo hnawng in an lo thlahthlam ding. Kan damsung ah cutivek harsatnak a phunphun kan beisei lo zetzet in in kulh, ahleicein can tambik ah tla cun kan thunun ban lo thil pawltla kan parah a rawng thleng duh zet.  Cuvek, harsatnak le vansannak nunza lamtluan ih na tawn tikah ziangtin na sawn? Na sungih lungawinak pawl an lo lakhloh sak thluh maw? Lole lungngai le riahzia in na kuun maw?  Vansang le mangbang in mit hmaisia thawn nahzi can tam, ni tam le thla tam na hmang kem? Lole na cahnak hmuahhmuah sawrkhawm in na do kir sal ding? Cuvek harsatnak, vansannak le buainak na parih thleng pawl cu ziangtin na sawnkir sal ding?
Sawnkirsalnak cu na ṭuanvo le mawhphurh a si ih, na parah ziangmi thil a thleng ti mi hnakin na parih thil a thleng mi cu ziangtin na sawnkirsal ti mi a thupi sawn asancu harsatnak hrekkhat cu na thunun ban lo ih na parih thil rawng thleng mi an si lawng si lo in cupawl na parih rawng thleng lo dingin kham thei nak na nei lo. Asinan, ziangvek thil khal na parah a rawng thleng a si hmanah na sawnkirsalnak kha a thupi tuk ih cumi cun na nunnak ah danglamnak a lo thlen ding.  Na parih harsatnak le buainak thleng mi pawl hi duhdawtnak thawn na sawnkirsal maw? Harsatnak le mangbangnak na sawnkirsal dan in Pathian a sunlawih maw? Ziangvek thil- harsatnak tumpi maw fate na parih thilthleng mi kha a thupibik mi a si lo, a thupibik mi sawn cun ziangtin na sawnkirsal ti mi sawn kha a si.  Na sawnkirsalnak kha a dik ih duhdawtnak thawn a si ah cun, ziangthil hman in na siatral tiang a lo thamban lo ding ziangahtilen na sawnkirsalnak in na nundan le cangvaihdan zaten a thunun ruangah a si.  Cuvekih lungpit thinghlim le dik cun, na nun a lo danglamter ding ih nangmahah danglamnak a lo thlen ding. Ziangvek lungput tuini ah na keng?  Na parih thilthleng mi ih sawihnin dualdo theih mi lungthin neitu maw na si alenglam thilthleng mi ih sawihnin ruallo lungput dik le thianghlim nei tu? Na lungput kha Pathian lamah, nangmah le nangmah parah le midang na hmuhnak tlunah thianghlim ten na ret a si ah cun, Bawipa ih na lungawinak le na nun zalam tluang cu ziangvek thil na parih thleng mi hmanin a lo siatsuah in rukhloh sak thei lo ding.
 Pathian in thinlung thianghlim neitu kan si theinak dingah thlawsuah in pe cio hram seh

Monday, July 11, 2011

Duhdawtnak Hling

Vawikhat cu zarhte tlailam ruah sur cepco lakah Genesis 12-50 tiang siar in ka can ka hmang. Cui cabu bungcang sungah cun Pathian in Abraham a kawhsuah ihsin Joseph ih thuanthu tiang kan hmu thei. A thusung ih cangvaitu bik bawl cu- Abraham, Isaac, Jacob le Joseph pawl an si. Hi pawl Pathian in Pakhat hnu pakhat a hruai dan le a thutiamkam mi parih Pathian a rinum zia pawl ka siar tikah thazaang thar in a khat. Ka hmuhsuah tummi cu hi Gen 12-50 karlak hin ziang thuhla cekci si a rel? Ziang mi in si hi thuhla pawl hi a khaikawm tin a theological theme ka hawl rero. Culaiah, ka ruah lo mi thudang deih pakhat ka nunnakih  runglang i thamzet tu a um ih cumi cu ka lo hlawm ding.

Isaac in a fapa Jacob kha tlawsuah a pe ti kan thei cio (Gen. 27:27-30). Cule, Esau in a pai tlawsuah a dilsal tikah camsiatnak thlawsuah riangri a dawng ti khal kan hmu thei ( Gen 27:39-40). Hi thuanthu nung kan zoh rero tikah Pathian cu ziangkim tlun ih thuneitu, a thutiamkam parih rinum a si zia kan hmu thei.  Cutin, Isaac cu thlawsuah malsawn a dawng deuhdeuh ih Pathian in a umpi ti kan hmu thei ( Gen 26:28). Asinan, a unau Esau ve thung asilen kum 40 a hawng kim cun a pa Isaac le a nu Rebekah ih hrangah riahsiatnak hrampi ah an cangtin kan Bible in a ti (26:35). Khatlamah Pathian in Jacob fehtlang in Isaac cu lungawinak a pe ih asinan khatlamah Esau hmang in phurrit in a net ringring ti kan hmu.
Hi cang ka thlen tikah, ka thinlung ih rawnglang mi cu ziangruangah saw Pathian in Esau cu Isaac le Rebekah hrangah phurrit hrampi a si ringring ding ti thei na cingin a lak hloh men lo? Isaac nunnuam le hahdam tei um ter a duh ah cun a hnaihnawktu cu ziangah a that men lo? tin thu ka ruat rero. Cuilakah, Paul ih nunnak tla ka thinlung ah a rawng lang . Anih khalkha a taksa ah hling pekin a um thu kan hmu? Zianghling cekci a si ti hi fiangten kan Bible in in sim lo. Bible thiam hrekkhat cun a mit  ṭhatlonak thuhla an ti, cun hrekkhat in thildang sawn tin hmuh dan le pawmdan a danglam cio. Ka relduh mi sawn cu vawi thum rori damnak dilin thla a cam nan Pathian ih sannak cu “ Ka zaangfahnak na hrangah a tawk” (II Kor.12:9) ti a si. Tongdangin kan rel asilen a dilmi sannak -damnak a ngah lo ti ai a si. Ziangruangah si pei?  A sannak tampi um thei mi lakih tel thei ve mi pakhat kan zoh ding.
Asannak kan thlen hlanah, hi thuhi na ruat dah maw? Midangah cun a dik maw diklo ka thei lo, nan phehriailoin keimai thu ka rel a si ah cun a dik. Zumtu mi tampi cu hlawhtlinnak kan tawn ah maw, kan ṭulsam mi khawpkham ih kan neih ah maw, kan sunmang kan thlen tikah maw, lole rawngbawlnak hlawhtling tak ih lang vek kan neih canah, lam in hruaitu le hlawhtlinnak in petu mang ngaih nawn lo in, keimai fim, thiam, zuamnak le cungcuan hleice nak ruangah hi pawl hi ka ngah ti ih sunglawinak Pathian hnen ih pe lo in mahte khum a awl ngaingai. Cun, kan duhthusam le tumtah vekin thil hi a fehtluan tuk ah cun Pathian hngilh pang tla a awl zet fawn. Ngaitei ti ah cun, sumpai khawpkham le kan ṭul mamawh mi kan neih ah cun thlacam tla kan daithlang deuh ṭheu si lo sawm?. Mak na ti ve ding ka zum… mi hmuahhmuah ah cun a si lo nan, mi hrekkhat ah cun a dik ding- Pastor innsang kan zoh asilen anmah cu fel in an rawngbawlnak a hlawhtling zet e ti laiah fale bawraw taktak, zu le sa thawi taw le lu mang tuk lo ih khawsa, lole nun thlahdah aw zetzet hmuh ding tampi an um. Cuvek thotho in, kawhhran upa fa an si khal len an nu le pa ih pumpekawknak a san le mak ruahin an fale Pathian theilo le ngaihsaklo ih khawsa siarcawk lo an um lala.  Hipawl hi ziangruangah a si ding tin ka ruat ṭheu? Pastor lole rawngbawltu pawl in an fale an hruai lo maw si ti len hruai tuk pan teh? Nasa tak in thla an cam, an lupar tiang kutsuang in an cam nan duhthusam vekin danglamnak hmakhat te ih hmuh ding um lo tampi kan hmu. Ziangruangah a si ding?
Cutivekin, zumtupawl kan nunnakah harsatnak le buainak ti mi hi a um ringring. Amahlawngte kan harsatnak le buainak cio cu a dang tla a si thei. Hrekkhat cu nupa karlakih buainak, sum le pai tlaksam ruangih buainak, fa le pawl ruangih hmuhthiam awk lo nak, leiba ruangih hngirhngo awknak, mai nun felfai lo ruangih tuarnak le a phunphun harsatnak kan tawng ṭheu. Ahman, minung hi harsatnak pakhat kan cingfel kan ti len a dang kan parah a ra thleng lala. Cumi cu camsiatnak leiram ih kan um hrih ruang khalah a si thei. Nan, hi tawk ih ka uar duhmi cu harsatnak, ṭahnak, tlaksamnak le buainak pawl hin Pathian lo ih nung thei lo ah in tuah!. Mi zovek ih cak, lian, thil ti thei khal a hawng dam lo, tlaksiat, mangbang pittawp cun Pathian a hlam ruangro ṭheu a si. Cutivekin, kan mai pumpak nun, innsang nun, kawhhran le khawtlang nunih harsatnak kan tawn mi pawl hi kan siatnak dingih kan parih thleng mi hnakin kan ṭhatnak ding ih Pathian ih duhdawtnak hling a tamsawn ṭheu. Kan hlawhtling ruangih kan hngal lonak ding ah hngal theilonak ding thil dang in pe cule amah lawng kan pawrh theinak ding ah. Khatlamah, tuarnak hi ziangvek a si khal len thil awlailo, duhnung lo le kan tawn duhlo mi si cio khal sela, tuartu pawl hrangah ziangvek kan tawn khal len kan nun ih kan theih ding mi cu amah kan naih theinak dingih Pathian ih duhdawtnak hling sawn an si ti hi a si. Tluangtuk le nuam tukin nun khua kan sa a si ah cun fapa tlanhlo vekin Pai ṭangsung nuam kan suahsan duh mai ding. Pai duhdawtnak ramri leng ah suah kan tum mai ding! Tlaksamnak le beidawnnak cun a hmel in hmuh ter ih, kan nun kha in sawhhnget ih hleiah, Pathian thawn naihte in in feh ter. Thlacam mal pa/nu kha tlacam tam pa ah in tuah ih, Pathian ngaihsak lo kha a lo ih um thei lo pa ah in tuah.. cumi ciah cu si Isaac le Rebekah nunnakah siseh, Paul ih nunnakah si seh Pathian in tuarnak hling a peknak san. Curuangah, tuarnak hmuahhmuah hi kan hrangah siatnak hlir an si lo, tuarnak lakih hretkkhat cu Pathian ih duhdawtnak hling, kan nun in remṭha tu le ṭhanso ter tu an si. A tufang na nunnak ah tuarnak tawng rero in na ruat aw maw? Ziangvek tuarnak pawl na tawng? Nun hnget, khohkhah le sunglawi sin na neih nak dingah Pathian ih duhdawtnak hling the a si thei pei maw? Pathian in lo thlawsuah hram seh

ZIANGRUANGAH JESUH LEITLUN AH A RUNG TUM?

Preached on 21, Dec, 2016                   By Rev. Henry vl Hmangaih Tu zan ah kan lak ih pakhat khat hi interview lo tuah sehla zia...