Friday, December 16, 2011

Khristmas: Milungleng pawl Hrang

“Ral nasatak ih a thawhnak ram pakhat ah, a sentet lai ih a pai thihsanmi nauhak pa pakhat a rak um. Ral a rawng reh ih a pa cu hmuhsal leh tik ni a nei si lo. A pa ngai in a lung a leng tuk ṭheu. An innsung cabuai tlun ah a pai zuk pakhat te ret mi a um ih,cumi cu pek le pek ah a zoh leuhleuh ṭheu. Caan a hawng liam ih a pai canvaih daan pawl cu a mitthlam ah ziamral vivo hman seh, a zuk a hmuh tin ten  a thinlung muril sungah cun hngilhzai a rel thei si lo. A pai zuk cu a hmai ah tung in a zoh ringring ṭheu. A zoh tinten, lungzur in hitin a ṭap ṭheu… “Aw! Ka pa, hi mi na zuk sung ih sin hawng zuangsuak in a ngaingai rawng cang thei aw ci la….”
Khristmas ih sullam cu  leitlun minung pawl in Pathian hngilh khopkhop in nitin sualnak sungih an tlan len lai ah a Fapa neihsun hmang ih leitlun thimnak sungah a rawng zuang suah caan a si. (Pulpit Helps)

Bible Siarnak : John 1:1-3 -  “A hramthokah Thu a rak um. Cuih Thu cu Pathian thawn a um ih Pathian a si. 2 A hramthok ihsin cuih Thu cu Pathian thawn a um zo. 3Amah sung ihsin Pathian in ziang hmuahhmuah a seemsuah; seemsuah mi thil hmuahhmuah sungah hin amah tel loih tuahmi pakhatte hman a um lo.”John 1:14 – “Cuih Thu cu minung ah a cang ih kan lakah a um; zaangfahnak le thutak in a khat. A sunlawinak kan hmu ih a Pa in a fapa neihsun hnenih a pekmi sunlawinak a si.”

Khristmas tikcu le caan a rawng thlen cun minung thinlung a dang duh ngaingai. Khristian khal, Khristian lo khal in Khristman hi kan lawm cio. Sumdawng pawl khal in hi tik cu le caan ruah san in sumdawnnak lam ah nasa tak in ṭan an la ih, an lak vek in an hlawh tling taktak. Merry Christmas ti ṭong kam cu miphun ti lo, biaknak dangdang ti lo ih hman mi ṭongkam a rak cang ta. Garbage Magazine cun 1989 Khrismas ceimawinak hrangah USA mipi pawl an sensoh zat hi tin an ngan. Khrismas cahnah mawi 28,497,464, Khrismas laksawng kuang 16,826,362 Khrismas Card 372,430,684, le Khrismas thingkung  35,200,000 pawl an hmang suak. 2011 ah teh ziangzat suak pei maw. A tlun ih thilri pakhat ah Dollar 2 rate in siar hman seh la a va tam thotho zik em!

Mi damcak le mi neinung pawl hrang ah cun Khrismas cu a sunglawi hleice vek in a lang ṭheu. Rual le pi sung le khat pawl thawn nuam tak in an hmang tlang. Sungkua kim tei’ Khrismas caan ah Pathian thangṭhat khawm tla cu Pathian pek laksawng pekmi thotho a si. Sikhalsehla, sungkhua neilo, umnak ding inn timi hman nei lo, dam lomnak ruangah sizung lam ah siseh, cun mai sualnak ruangah siseh, sual ih puhnak ruangah siseh thawnginn sunglam ah caan rak hmangtupawl hrangah cun…lunglen thlak le lungkuaizet za a rak si. Duhdawt duahdo mi thawi Khrismas hmantlang ngah lo tla hi, minung lam daan ah cun kaa ih rel ban lo khop in thin a na ruahro.

Khrismas ah nuam zet in kan hmang kan ti ih, vei tam sawn cu kan hman lai caan lawng ah a rak nuam ṭheu. A hleice in Khrismas hi Holiday phunkhat in kan ruah ruangah hmundang ramdang hlaral ih a um mi kan u le nau pawl khal tlungtlang vualvo in kan hlunghlai zet ṭheu. Innsungsang nomnak ah kan hmang. Tui ka umnak Manila ih kan kohhran ah tla cun, Dec. 25 ni rori hman ah Biak inn khawmnak kan nei dah lo. Ziangahsaw? Tiin ka sut ih, kan innsungsang in kan hmang khawm duh tiah an ti. Leitlun santiluan a thleng aw vivo ih Khrismas cibai khal Khrismas cibai an ti aw nawn lo. Season Greeting an ti. Mall ah le Christmas Card zuarnak hmun ah na hmu ṭheu ding. Christmas greeting card kan ti ṭheu mi hi, Season greeting card ah an cang thluh tum. Ziangahtile, Khrismas hi Pathian fapa neihsun Jesuh ih rat caan ti hnak in Holiday phun khat hman in kan hmang vivo cu a si hi… AW! First Christmas (Khrismas Hmasabik) tuu khalpawl hnen ah Vangcungmipawl in Runtu naute Jesuh a suak zo timi au thawm a va um nawn lo em.. thlen inn hman nei lo cawkuang sungih a suak mi naute kan hngilh deuhdeuh. Thleng inn ding hman nei lo in, thinsahal ih a um mi a pa Joseph, nau hrik zik ṭepṭep ih pumnat a tuar rerotu Mary tla hi hngilh hlah uh si.

Mary le Joseph ih tuarnak, nuamtak ih a hmangtupawl le lungleng thinhar ih Khrismas hmannak cu retṭhat tahrat in kan Bible catlang hrilmi thawn thunetnak ngan ka duh. John 1 nak ih kan siar zo vek in, A hramthoknak ah thu a rak um ih cui thu cu Pathian thawn a an um thlang. Pathian khal a si. Cui thu cu tisa a rawng cang ih Fapa Jesuh cu kan hrang ah pek in a um. Cang 14 nak ah kan siar vek in  “Cuih Thu cu minung ah a cang ih kan lakah a um; zaangfahnak le thutak in a khat. A sunlawinak kan hmu ih a Pa in a fapa neihsun hnenih a pekmi sunlawinak a si.”

“Thu” a si mi fapa Jesuh kan lak ah um ding in “minung” ah a rawng cang. Cumi Amah cu a sang ih a zumtu hmuahhmuah hnen ah fa sinak a pek a si (John 1:12). Isaiah 9:6 “Kan hnenah naute a suak zo; Kan hrangah fapa peek a si zo; Amah cu in uktu a si ding. Amah cu “Mangbangza Remruattu,” “A cakmi Pathian,”“Kumkhua ih Pa,” “Daihnak Siangpahrang,”tiah kawh a si ding.  Ahmin ah “Immanuel” tiah an ti (Matt. 23). Ziangahtile, a mah cu kan hnen ah kumkhua in, in um pi ding. 

Khrismas caan ah sunglekhat, rual le pi, duhdawtmipawl thawi, lungawi hliarhlo hi thilsual a si lo. Lungrual te’n lungawinak thawn Amah kan biak hi Pathian duhzawng a si. Cuvek thotho in, duhdawtmi, sunglekhat um lonak ram, damlonak le hmun harsa a phunphun tong in tui Khrismas kan ti mi caan ah rak um hman nung la mi vansia kan si cuang lo. Khrismas ti mi ih sullam cu Pathian fapa kan lak ah taksa, thlarau le thutak thawn in um pi theinak ding ah a si kha… hngilh lo in. Nuam in kan hmang ah siseh, riahsia in kan hmang ah siseh Pathian um pitnak hi a thu pi sawn. Amah Jesuh Khrih cu daihnak Siangpahrang tiah kawh mi a si kha.

A pa’i ralram ih a thihsanmi fapa cun, “Aw! Ka pa, hi mi na zuk sung ih sin hawng zuangsuak in a ngaingai rawng cang thei aw ci la….” tiin a cang thei lomi ṭah rero mansehla, thlaurau le thutak a si mi Pathian fapa Jesuh cu a mah a hmin kotu hmuahhmuah hnen ah hnangam daihnak a pe ih kumkhua in an hnen ah a um.

Dec. 25 ni lawng si lo in, kan nitin nunnak ah Khrismas daihnak le Pathian um pitnak um camcin hramseh! 

Saya Ronald Lal Ruat Cawk

Saturday, December 10, 2011

Khrismas Thuken


Sweet December lawmnak thuthang tete siseh, Khrismas hlamawi a hlun le thar a phunphun an suah thawm, sak le thlang tawihvahnak ih hawn theih ngah hi cun thinlung in mai khua le ram a tlir ih, sung le kua a hlam hleiah, rualpi  ṭha le senlai nun tiang mi a ngaiter sal. Mitthlamah ṭhen le rual pawl thawi Khristmas lenkhawm zan kan men lai siseh, ruaiṭheh ih sungkaw kimte’i Ṭangka ih rawl kan kilkhawm lai pawl tla cu hmaika ih zuk ret vek rori in a fiang sal. Cutin, ruahnak phunphun le lunglennak Khristmas thlarau khal cun mi a zeel. A liamcia ih Khristmas rak hmandan siseh, a ra thleng mai ding mi Kristmas can ah siseh ziangtin ha hi tikcu can sunglawi zet hi man nei zetin ka hman thei ding tin thu i ruat ter.  Khatlamah, Khrismas hi leitlun pumpi ah Kristian sung lawng siloin Khristian asilo mipawl tiangin cawlh la rori ih an hman mi a si tikah, vawitampi cu Khristmas kan hman dan ihsin Khristmas ih thuken hi hngilh ko in kan nung pang maw aw tin thu phunphun ka ruat ṭheu! Asilole, zumtupawl in Khristmas ih thuken hi kan theifiang taktak maw aw tin ka ruat ṭheu! Curuangah, Pathian ih cohlan tlakin Khristmas pumpak in siseh, sungkua le kawhhran in kan hman thei nak dingah cun Khrismas ih Thuken mi hi lohtheihlo ih kan theihfeng ṭulmi a si. Tuiṭumah, Thuthangṭha cabu sungih Matthai ih in zirhdan vekin Khristmas Thuken kan zohtlang hnik pei.

1).  Jesuh Khrih cu Fala Thianghlim Hrin a si (c.18-21)
Kan Bible Ca Thianghlim in hitin, “ Jesuh Khrih suahnak cu hiti in a si. A nu Mari cu Josef thawn an ham aw ih an ṭhit-awk hlanah Thlarau Thianghlim ih fa ka nei ding ti a thei. A hamtu Josef cu miṭha a si ruangah Mari kha mi hmaiah ningzak ih umter a duh lo ih an hamawknak cu a thupte ih phelh saal a tum. Cumi thu a ruah rero laiah a mang ah Bawipa ih vancungmi pakhat a hnenah a lang ih, “ David tefa sin Josef, Mari hi na nupi ih ṭhit dingah ṭih hlah. Ziangahtile fa a vunnak hi Thlarau Thianghlim thawngin a si. Amah in fapa a hring ding ih a hminah Jesu tiah na sak pei, ziangahtile a minungpawl kha an sualnak ihsin a runsuak ding a si,”(Matt. 1:18-21) ti ah a ti. Hi tawkih kan Bible catlang siarmi hin Jesu Khrih cu fala Thianghlim ih Hrinmi a si ti ah uar zetin vawihnih rori a rel. Ziangruangah Fala Thianghlim Hrin ti mi hi a thupitnak? Asancu, milai kan sualnak ihsi in runsuak dingah kanmah minung lala ah a tling zohman kan um lo ruangah runtu, bawmtu le tlentu kan ṭul. Curuangah hi Fala Thianghlim hrin timi hi a thupitnak a si. Fala Thianghlim hrin timi hin Jesu cu mi pa ci / minung ci ih hrin siloin Pathian Thlarau Thianghlim thawng ih hrinmi Pathian fapa a si ti a rellang. Curuangah tak cun si Jesu hi in Runtu ding hrangah Pathian ih inpekmi, mi thianghlim, tlinnak neitu a si nak. Milai sinak le Pathian sinak zakhat ah zakhat a neitu a si. Tirhthlah John cun hitin cuithu cu “ Cuih Thu (Jesu) cu minung ah a cang ih kan lakah a um; zaangfahnak le thutak in a khat. A sunlawinak kan hmu ih a Pa in a fapa neihsun hnenih a pekmi sunlawinak a si”( Johan 1:14) ti ah a sim bet.  Sual ruang ih a thluset zo hnu, Hremhmun meilipi ih kumkhua, catuan ih a tla ding mi cu Fala Thianghlim Mari pum sangin kan hrangah, in run dingah hi lei zanthim ah a rawng ṭum. Pathian cun kan sualnak cu uico tilian thlir in ral ihsi in thlir san men lo in, Jesu Khrih fapa peknak in in rawng luh cilhih kan lakah a rawng tum( John 3:16). Pathian sunglawi seh!

2).  Pathian Ṭawngkam a dikzia le a famkimnak langtertu dingah (vv.22-23)
Hitin kan Bible in, “ Bawipa in profet hnen ih, “ Fala him pakhat in fa a vun ding ih fapa a hring ding, a hmin ah Immanuel ti ah an ko ding, “ ti ih a rak sim ciami a kimnak dingah hi bangtuk in thil a hungcang a si.” ti ah a ti. Hi tawkih Profet ti ih kan Bible in a simmi hi kamsang Micah a si . Thuthlung Hlun lam kan zoh asilen hitin ziak kan hmu, “  BAWIPA in, “ Maw Bethlehem Efratah, nang cu Judah Peng ah khawfate bik pakhat na si nain na sungin Israel uktu ka suahter ding. A suahseemnak cu khuahlan lai, a liam zomi san ihsin a rak thawk zo a si,”( Micah 5:2) ti ah a ti. Micah cabu hi BC 742-687, Jesu ih suahhlan pi ih rak nganmi a si. Micah hin thlanglam ram ih a ummi Judah miphun le Saklam ramih a ummi Isarel miphun pawl hnenah an sual an sir lo a si ah cun Pathian thinhengnak thuṭhen an parah a ra thlen cing ding thu a rel. Cun, khatlamah a thupizetmi a sim betmi cu David ih tefa sungin remnak le daihnak thlentu siangpahrang a suah ding thu hi a si. ( Micah 5: 2-4). Kan Bible in Pathian ih ṭawngkam cu a rinum, a dik ( Saam 19:7-11) a ti bangin a tiamkam vekin a thutiam cu fapa Jesu Khrih pek nakin a rawng famkim ti mi Mathai in AD 65-70 hrawngah a rak ngankhum. Hi tawk ihsin kan zir thei mi cu Pathian ṭawngkam hi rinsan a tlak, a hman in a dik ti hi a si. Ziangruangahtile, a ratnak hram Amah Pathian cu rinsantlak, tlaihsantlak, Pathian rinum a si ruangah ( Saam 33:4).  Kamsang in khua hlan pi ih Jesu’i piannak ding thuhla a rak simkhawlcia mi khal a sim vekin a rawng thleng taktak. Pathian falepawl hrangah Bible in lamzin in kawhhmuh mi, nunnak thunung le nundan ṭha in zirhmipawl hi rinsan an tlak, kaih hnget le nunpi an tlak.  A thluntu hrangah lungawinak le thlawsuahnak an si ( Saam 1:2). Jesui rawng suahnak thu khalah Pathian thutak cu ti famkim in a um.

3). Immanuel-Bawipa kan hnenah a um ti in simfiang dingah (v. 23b-25)
Kan Bible in hitin, “ Immanuel ti mi cu, “ Pathian kan hnenah a um,” tinak a si” ti ah a ti. “ Josef cu a hung ṭhang ih, Bawipa ih vancungmi ih a fial vekin Mari cu a ṭhit. Asinain fapa a hrin hlantiang a ihpi lo. Fapa a hring ih a hmin ah Jesu ti ah a ti”. Kan siarzo bang khan ziangsi hi ‘Pathian kan hnenah a um” ti mi cu a thupitnak? Thu Thlun Hhlun lam kan zoh asilen Israel mipipawl ih an rak hngahhlap zetmi cu Bawipa an hnenih a um ding le anmah pawl a uk ding kha a si! Cuitikcu can hngakih an um rero laiah mi tampi cu an nun in a daih lo ih cutin cui can thleng man lo in thihnak thlanmual an liam. Asinan, tuini ah kan nih zumtupawl cu Jesu khih in a van sunlawinak hmuahhmuah tan in, Amah le mah lawngawter in, kan hnenah, kan biak le kan theih ban ah, kan hnen rori ah a rungṭum, “ Khrih cu Pathian sinak a nei ringring; Asinain Pathian bang dingah hranhram in a tum dah lo. Cu ai ah Amah ih lungtho tein, asinak hmuahhmuah a taansan ih, hnen-um sinak la tahratin, Minung ah a cang ih minung pianzia in a piang” ( Filipi 2:6-7). Pathian sunglawi seh! Siangpahrang hmuahhmuah lakih Siangpahrang lubik, pathian hmuahhmuah lakih Cungnungbik Pathian, kan nih misual pawl ih biak ban lole hmuh ban lo mi cu kan hnenah , kanmah in tlentu dingah a niambik mi cawrawl peknak kuang sungah a rawng suak zo! Khristmas ih thuken mi cu himi hi a si.
Ruahsannak a nei nawn lo, mithi le mihlo, Pathian naih theinak a nei nawn lo mi cu Jesu Khrih kan leilung ih a rawngpiannak hmang in Pathian in in rawng hawl suak zo! Thimsungih a ummi, sal ih an hruaimi le thah ding ih an kaihmi pawl cu runnak in pe dingah Bawipa cu kan hnenah a rawng suak zo. Sual thimzing sungih kan sal tannak pawl ihsin Jesu in in phawrhsuak ih cutin amai lam ah in hruai. Hitin Kamsang Isaiah in Jesu ih thu, “ BAWIPA’I thlarau cu ka hnenah a um ih cahnak in I khat ter.  BAWIPA in I hriil ih farah hnenah thuthangṭha sim dingah , Thinlung kuaimi damter dingah, Ral kaih mipawl hnenih luatnak thuthantu dingah i thlah a si, BAWIPA in a minungpawl a runsuak dingih anralpawl a nehnak tikcu a ra thleng zo, ti ih thuthantu dingah i thlah a si. Riahsia mipawl hnem dingah le Zion ih ninghang in a um mipawl hnenah riahsiatnak aiah lungawi thinnawmnak, ninghannak ai ah thangṭhatnak hla thentu dingah i thlah a si. BAWIPA amah in a phun mi, thingkung bangtuk an si ding. An zate in a hman mi an tuah dingih Pathian cu a thiltuah mi ruangah thangṭhat a si ding” ( Isaiah 60: 1-3) tin a rak sim. Cule, Cui Isaiah ih a raksim mi cu Jesu in Luke 4:18 le 19 ah simsal in,  Sinakok ih a ummi mipipawl hnenah hitin, “ Ka siarmi nan rak theih vekin hi Ca Thianghlim sungih nganmi cu tuihsun ah a kim a si”( Luke 4: 21) ti ah a ti. Duhdawtmi u le nautla, tuini ah Bawipa cu kan hnenah, kan lakah, kan kawhban in kan kiangnaite ah a um zo a si! Na pumpak nunnakah cui Immanuel- Pathian kan hnenih a um mi thawn ziangtluk pawlkawmawknak  hngetkhoh na nei zo? Cui kan hnenih a um Pathian thawn pumpak nun ih pehzawmawknak taktak na nei zo maw? Khristmas ih thuken mi cu cui kan hnenih um, Immanuel Pathian thawi pehzawmawknak nung kan neih ding hi a si.

Zumtupawl in Khrismas can sunglawi, in Runtu a rawngsuah campha lawm ih kan hman tikah hi a tlun ih ka rel mi: Jesu Khrih cu Fala Thianghlim Hrin a si- minung pawl in Runtu dingah a tling ti mi siseh, Pathian ṭawngkam hi a dikin rinsan a tlak, a simmi a takin a rawng famkim vivo ti siseh, Immanuel Bawipa Jesu cu kan hnenah a um zo a si timi Khristmas Thuken hi kan cinken ringring dingih thupi tuk mi a si. Khristmas tikcu can ih lungawi, aipung te le diriam takih can hman hi a sualnak a um lo, lungawi le aipuang ih um ding hrimhrim sawn kan si ziangruangahtile kan hrangah Runtu a suaknak campha ti ih kan lawm ruangah. Asinan, kan hmandan ah lawngte kan fimkhur a thupi zet. Kan hmuahmi naupiang cibai buk lo in, kanmah le tisa duhnak, Pathian lungawiter siloin, kan ralpa Satan- a sun a zan ih in thlemtu lungawiternak sawnah kan can kan hmang liam pang ding ti cu phan a um zet. Cuvekin, leitlun ih zumlotu le Pathian nung nun takih a neilotupawl cun an hmang rero.
Hi tikcu can a hmangtu zumtu Pathian fale zaten, phurrit vansang a nei mi kan sitla len Immanuel Bawipa, kan phurrit in sawntu kan hnenah a um zo a si. Kan thinlung Amah lamah awng in , kan nun in ṭhingtu le a duhdan ih in hruai dingah a kutsung ih kan tlulut a si ah cun kan phurrit in sawng ding le hnangam daihnak in pe dingah a tiar aw ringring . Khual khua ih um, nu le pa, u le nau, fanu le fapa ngai ih lunglen kan si khal len kanmah umnak cio ihsin Bawipa kan hnenih a um mi, kan kekar tinkim in siarpitui hnenah kan phurrit, kan vansanak hmuah ṭhum in le kan lungawinak, kan diremnak tla a hnenah langter in kan hrangih naupiang Jesu Cibai thin diriam ten buk cio uh si. Pathian in lo thlawsuah hram seh.

Monday, December 5, 2011

Ziangruangah Kan Tluṭheu?-VIII


A Pawilo Ti Kan Hman Tam Ṭheu Ruangah

          Tulai ah mipiangthar tampi hin nitinih kan nundan le kan tuah kan cangvaihnakah a pawi lo ti hi kan hmang tuk ṭheu. Kan tisa duhnakin in neh tuk maw? Kanmah hin kan duh hrimhrim ha si ke! ti hi theihthiam harza a si. A ṭawngtu cun amah te cun a theiaw ko ding. Minung danah a pawi lo ti hi hmannak ding le ṭawngnak ding cu a um ko. Asinan a hman lonak ding hmun le ramih luar tukih kan hman ṭheu ruangah zumtu tampi kan tluk ṭheu nak a si.
 Solomon hla 2:15 sungah, “ Sihal fano tete kha i kaihsak uh, ka sabit hmuan par mawi te an siatsuah hlanah,” ti kan hmu. Thlarau lamih kan nun mawi zet le fel zet in siatsuah ṭheutu cu a pawi lo hi vek men cu kan ti ṭheu mi hi a si. Cuticun a rei hlanah mualpho zetin kan tlu durdo mai. Saya Van Hnuai Sum ih thusim ka theih ringring mi cu “ pacang ṭha le nupi nu inn pi tia lungto sit le pal in kan tlu dah kel lo. Lung fate zet pal hrual in a si zapathalin bawp bete hel nam cuco i kan tluk durdo ṭheu” a ti.
          A singai riai! Zumtu tlu le dungtawlh kan zoh le minung danih sualnak tum pipi kan ti mi in tluk hram an thawk dah lo. Sual fatete a pawi lo kan ti ṭheu  mi tuah vivo nakin a si kan tluk ṭheu. Tulai zumtu hrekkhat le rawngbawltu hrekkhat pawlih kan ṭawng ṭheu mi cu “a pawi lo” ti hi a si. Pawi lo kawhhran din sehla member kan nei tam duh zet men ding. Minung danih a pawi kan ti mi sual tum deuhih kan ruah mi hi kan tluknak dingih hram thawktu an si dah lo. Sualih kan ruah lemlo mi sual fatete pawl hi tluknak hram thawktu an si sawn.
         Ṭhimnakah laithah, nupa sualnak tuah, thil ruk, zu in, hi pawl hi cu minung zovek khalin sual ti ih kan ruah mi an si thluh. Zum lotu milem betupawl khalin sual tum deuh kan ti mipawl hi sual an ti ve. Asinan, kuak fawh, tibur hmawm, kuva ei, mi bum, thuphanper, dik lo deuhih paisa ngah, Beer in hi vek pawl hi sual fatete ti ih minung danih kan ti mi an si. Hi vek tuah cu e a pawi lo pi ti in ṭan kan la ṭheu. Curuangah kan tuah kan tuahih kan zawngsang vivo. A lehhnu cun kan thlarau nun cu nget bangin in ei vivo ih a net cun kan tlu cu a si mai.
          Cucun a peh sawng vivo ih minung danih sual tumpi kan ti mi tuah khal pawi kan ti nawn lo ih, tuah khal kan tuah hmuamhmo mai. Cuihnu lawngah anih cu a tlu ti in kan rel. Asinan, sual fatete kan tuah ih a pawi lo kan ti laiah khan kan rak tlu zo a si sawn. Khabang sual tumpi kan ti mi kan tuah kha cu kan tluknakih rahsuah mi a si sawn. Zumtu tampi cu hi vek sualnak tuah rero cinghin ka tlu ti hman theiaw lo kan um lai. Mangbangza cu a si ko e. Zumtu unau len uh, a pawi lo ti hi hmang tam nawn hlah uhsi.
          Pathian sal rinum Paul cun amai tluknak ding rel lo, zumtu unau tluknak ding hmanah a tisa duhnak tuah lo rori hman a tum mai. I Kor.8:13 Cuti a si hrangah sa le rawl ka ei mi in ka unau a sualter a si ahcun ziangtik hmanah ka ei nawn lo ding. Kan unau sualnak sungih an tlak ding cu ka siang lo. Paul cun hivek men a pawi lo ka thlarau nun a tham ban lo hi vekih  buaiter ban lo nun ka nei cu a ti riai lo ti uh law. Pathian mipawlih ṭawngkam hi cu a danglam vuahvo ko. Paul cun amah lawng khal si loin zumtu dang khalin amai nundan vekih an nun ding a duhsak. Rom. 14:21 ah nan unau rilhbahnak a suahtertu cu ziang bangtuk thil a si hmanah tuah lo a ṭha sawn. Sabitzu in lo le, sa khal ei lo ih um a ṭha sawn. Hi ti in Paul cun zumtupawl a fawrh in tha a pe. A pawilo, buaipi a tlak lo tuah mai uh a ti dah lo. II Kor. 8:21 khalah Paul cun kan tumtah mi cu Bawipai mithmuh khalah thil dik tuah ding kan si a ti mai.
          I Thess. 5:22 ah sual tintian lakah thiarfihlimaw uh a ti thotho. Sual lakin nan thiarfihlimaw thei lo ti vek cun a zirh ta riai lo. Tulai zirhtu tampi le Paul cu kan kalhaw pam a bang. Asinan Paul ih thu hi lun tlak sawn a si. Bible cun hivek men cu a pawi lo, kan rundamnak a hlo lo pam, ka thlarau a tham ban lo. Hi vek men cu thupi ih ruah tuk ding an si lo ti zawngih ṭanla dingin in zirh lo. Thlarau lamih papawl le Pathian mipawl cun anmai tluknak ding hman si loin mi dang tluknak ding hman mai duhmi rori hman tuah lo mai an duh sawn a si. Zumtu tampi cu kan mai tluknak ding zin rori hmanah a pawi lo hivek men, dan hnuai i um kan si lo tiin zalen kan sinak hi sual khuhnakah kan hmangih a tuah ding zawngin ṭan kan la ciamco sawn. Sersiamtu Pathian thinlung cu ziangtlukin na kei maw!
          Kan thlarau nun in siatsuah theitu thil pohpoh cu a pawi ti hi kan hman tam a ṭul.

Evan. Lal Eng Lian

Friday, December 2, 2011

Ziangruangah Kan Tluṭheu? -VII


Thusimah kan zangzel
          II Tim. 4:2 “Cuiruangah thuthangṭha cu phuang aw. Tik cu a rem khalah si seh, a rem lo khalah si seh phuang tengteng aw. An lung fiang dingin sim awla kawk a ṭulah cun kawk awla fawrh a ṭul cannah cun fawrh aw, cule thinsau in zirh aw.” Zumtu tampi cun thuthangṭha sim hi Pastor le Evangelistpawl a silole kawhhran sungih hruaitu deuhdeuh pawlih ti dingah kan ruat deuh ṭheu. Hi vek ruahnak neih hi ruahnak hman lo mi a si. Bible in thuthangṭha sim in fial hi hruaitu hleicepawl hnen lawngih a sim mi a si riai lo, zumtu mi piangthar zate hnenih fial mi le sim mi a si.
Ahleice in thusim ti cu duhdawt tui hrangih ṭawng asilole mai nunih um mi lungawinak phuansuah, hihi mi in nei ve hai seh, co ve hai seh ti a si. A simtu, a ṭawng tu’i hrangah cahnak a si ih, lungawinak khal a si fawn. Apos. 20:35 ah ngah lam hnakin pek lamah lungawinak (lukhawng) a tam sawn a ti kan hmu. Cubangin kan nunih um mi le kan lungawinak neih mi mi dang hnenih kan zemsuah hin kanmah kan lung awinak a tam sinsin. Curuangah thusim hi daithlang le zangzel men ding kan si lamlam lo.
          Thusim thiampawl cun thusim ṭheu tu’i nun le thusim dah lo tui nun a bangawk lo zia hitin an tahṭhim ṭheu. Thusim dah lo tui nun cu ti li  a lut lam hmuah um si, luansuahnak nei lo vek a si an ti. Luansuahnak nei lo tili cu hnawm le bal tintian a tlak ruangah minungih in tlak lole ti bawrhlawh ti balah  a cang. Cu bangin thusim ti nei dah lo zumtui nun cu cubing vek a si. Luansuahnak neilo tili vekin in tlak lo, zoh ṭhimtlak lo, nun bawrhhlawh hman tlak lo ah a cang an ti. Hi hi kan ram zumtui nun zoh rero tikah thu hman ngaingai a si.
          Cun thusim ṭheu tui nun cu tiluang suak rero vek a si an ti. A luang rero mi ti cu hnawmbal tintian a tlak hmanah a fenhlo thluh cingcing ih ti thianghlim minung hrangih in tlakah a cang. Hivekin thusim ṭheu tui nun cu a um. Zohṭhimtlak, nun cawntlak, Pathian hrangih hman tlakah an suak ti in an sim ṭheu. Ahleicein, Bible ih in fial mi hi cu kan hrangih thil ṭha lawnglawng hi an si. Cuiruangah thusimah hin zangzel lo in law uhsi. Thu kan sim tam hin kan lungawinak khal a tam sinsin ih thlarau lamah kan cak vak. Thusim tui lungawi dan le thusim dah lo tui lungawi dan hi a can aw dah lo.
          Mi tampi ih kan ṭawng ṭheu mi cu zianghman thiamnak le theihnak nei lo cun thusim a theih lo ti le, thusim ka thiam lo, sim ding khal ka thei lo ti hi a si ṭheu. Hi tin thazang lo pek ka duh. Kan theih ruang le kan thiam ruang men ih thu kan sim asile hlawhtlinnak a um  thei lo kan ti le a sual lem lo ding. A ngaitui hrangah Thlarau sahriak  a tel lo. A thiam a thei tin a cem men ko ding. Cuhnakin Pathian ih in fial mi a sisi ti in aa cing le, thiam lo cing te ih Pathian thulungih na simnakah hlawhtlinnak a um ih mi nun a danglam in Thlarau hriak a tel ti hi thei uhsi. Pathian in mi thiam a duh hleice cuang lo. An pekawk dan i zirin a hmandan a dang a si men. Cuvek thothoin mi aa te khal an pumpekawk dan i zirin a hman dan a dang a si mai.
          Pathian ih thupek mi le in fial mi tuah hi kan cahnak a si ih Pathian thawi kan tan tlangnak lamzin khal a si. Bible sungah zohṭhim ding thusimtu tampi an um nan mal lai in kan tarlang hnik ding:
-Jesu in thu a sim. (Mk. 2:2)
-Jeremiah in thu a sim. Jer. 20:9
-Apostolpawlin an sim. Mk.3:14; 6:12; Lk.9:2; Apos. 5:42; 6:4
-Baptistma petu John in thu a sim. Lk.3:3
-Zumtu tekdarhpawlin an sim. Apos. 8:4
-Filip in a sim. Apos.8:5
-Paul in a sim. Apos. 18:5; 28:31; I Kor. 9:16
-Peter le John in an sim. Apos.4:1
Hi pawl nun le cangvainak kan zoh tikah law ememih thusimpawl an si. Thusim hi kan mai nun cahnak a si hleiah Pathian sunlawi zia a langnak khal a si. Cuiruangah law zetih thu kan sim a ṭul. Piangthar lo tampi an piangtharnak ding le thlarau lamah mi in cahnak thar an hmuhnak dingah thusim hi kan lawt ngaingai a ṭul. Phun dang deuhin rel uar hnik sehla Pathian hin kanni ih aunak le thusimnak tello khal hin kan rampi le bulpak nun hi a thangphawkin a tidanglam thei ko. Asinan Pathian ih hnaṭuan tumtah dan cu cu vek a si lo. Autu le simtui sim le aunak hmangih ṭhangphawknak thlenter le bulpak nun ti danglam hi a hnaṭuan dan a si sawn. Kan ramih mi piangthar tampi kan zoh tikah mahte Bible siarih piangthar an mal zet. Cuvek mahte Bible siar i pianthar a theih lo tinak cu a si lo, a theih ko nan an mal. Ziangvek canah mi piangthar an tam ti le crusade, khemping canih thusimtui simnakin piangthar an tam. Cuiruangah law zetih thusim rero a ṭul. Kan thiam si maw thiam lo si maw a thupi bik a si lo. Sim rero phawt mai ding a si ko. Hmanrua nei loin Pathian in a kutcak minung lakah a langter dah lo. Minung hmang loin Bawipai kutcak a lang lo.

          Pathian ih a hman duh mi le a hman thei mi cu pumpeawpawl le milawpawl an si ṭheu. Mize le pumpe awlotu cu Pathian in a hmang duh lo. Curuangah thuthangṭha simah hin law uhsi. Kan zet tuk hi kan tluk phahnak a si ṭheu. Pathian kutcak a hmutu i piang an lungawi ih an cak a si. Pathian kutcak a hmu dah lotu zumtupawl cu lungawinak an nei lo ih an tluk khal a awlte.
Evan. Lal Eng Lian

Thursday, December 1, 2011

Ziangruangah zumtupawl kan Tluṭheu?-VI


Khawmawk kan ze
          Hebru 10:25 cun “Hmun khatih kan pumkhawm ṭheu mi kha bansan hlah uhsi,” tiah a ti. Khawmawk hi thlarau lamih pur kan sumnak pakhat a si ih kan daithlan le kan zangzel cun thlarau lam rawl kan la mal ih puarnak le tlainak kan nei lo tinak a si. Cuihleiah thlarau lam vitamin kan thlasam ih awlten kan tlu hualhi mai. Kan khawmawk hin thazang cahnak kan nei ih cuihleiah Pathian thawi kan pawlawknak lamzin pakhat khal a si. Curuangah, khawmawk hi kan zangzel lo a ṭul. Bible khal hin khawmawknak hi thupi ah a ret ih a fial khal in fial.
          Zumtu um khawm hi a ṭhat bakah kawhhran hmaisapawl khalih an rak hman ṭheu mi a si. Zumtu hmunkhatih um khawm thu hi Bible ah kan hmu hnuaihni ih van lam tidan khal a si. Hi lei kan cam sungih thlarau lam pur kan sumnak a si ih daithlang men ding kan si lo (Heb.10:25). Bible hin khawmawk daithlang le zangzel a duh lo. Ziangruangah tile kan hrangah khawmawk kan zangzel cun a ṭha lo ti a theih ruangah a si. Bible sungih khawmawknak thupawl mal lai in zoh tlang ka duh.
          Pum khawmnak hmun a um hleice thu khal Bible in in sim:
-Mtt. 6:2              Pumkhawmnak hmun.
-Lk. 7:5               Sinakok
-Lk. 8:41             Jairu cu Sinakok
-Apos. 18:4         Sabbath ni tinten Sinakok ah
-Apos. 19:8      Paul cu an pumkhawmnak inn Sinakok ah a feh ih thu a sim.
          Hitin hlanlai zumtupawl khal hmun hleice ah an khawmawk ṭheu zia kan hmu. Kannih khal khawmnak hi kan daithlan maimai ding cu a si riai lo. Vancungmi rori hman an um khawm (an kawmaw) a si. (Heb.12:22; Job 1:6; 2:1).

          Minung cu taksa ih um lai kan si ruangah bang deuh can, aipuan lo can, paih lo can ti vek kan nei ṭheu. Cuvek canih kan tidan ding ṭha bik cu  khawmawk thotho hi a si. Paih lo cing khalin khawmaw aw. Hiar lo cing le aipuang lo cing khalin khawm thotho awla cahnak thar na hmu cingcing ding. Thusim. 4:9-12 sungah mah lawng ih hnakin pahnih ah a hlum deuh a ti bangin khawmaw lo ih mahte inn lam ih kan rak um hnakin zumtupawl lakih kan khawmawkah hin thlarau lamah kan hlum. Curuangah khawmawk hi bansan hlah uhsi. Thlarau lam cahnak kan ngahnak lamzin pakhat a si ruangah khawmaw ringring ding kan si. Ziangruangahsaw piangthar kan tluk ṭheu ti le khawmawk kan zangzel ruangah fam teh.

Evan. Lal Eng Lian

Wednesday, November 30, 2011

Ziangruangah Kan Tluṭheu?-V


Kan zangzel tuk ruangah
          Jer.48:10 ah, Daithlang zetih Bawipai hna a ṭuantu cu siatserh si seh, ti kan hmu. Bible cun mize a duh lo. Milaw a duh. Pathian-in thlawsuah a pek mipawl kan zoh tikah milaw pawl an si ṭheu. A hman duh mi le a hman thei mi khal milaw pawl an si. Lei dan ah si seh, thlarau lam danah si seh lawt lo hi cun thlawsuah dawn a theih lo ih, ṭhanso khal a theih lo. Cuihhleiah tluukbah khal a awl te. Bible sung kan zoh khal le milawpawl cu mi hlawhtling an si ngenge. Zumtu cu law ding hrimhrim kan si. Pathian duhdawtnak hi kan thei ngaingai lo a si kei maw, zangzel kan tum tuk hi. Setan kan ralpa hin le zangzel emem ih kan um le a duh zawng a si si. Cu cu nitin a hnaṭuan pa khat a si ve. Cuihhleiah kan tisa duhdan hin le in neh tuk ṭheu ih, Thlarau lam duhdan thlun nawn loin, kan tisa duhdan kan thlun sawn ṭheu. Cuihruangah kan zangzelnak khal a si phah.
 A hrimhrimin minung taksa dan khalah milaw le mi taimapawl cun ei ding si seh, in ding si seh, inn le lo le sumpai si seh an nei ngenge. Mizangzelpawl cun ei ding si seh, in ding si seh, inn le lo sumpai si seh an tlasam rori si ko. Kan sim zo bangin Pathian khalin thlawsuah a pek ṭheu mipawl cu milaw le mitaimapawl hi an si. Thlarau dan ih mi hlawhtling, Pathian mihman a si kan ti mipawl khal khi mi zangzel an um lo. Mai hna le mai ṭuanvo par ih milaw le taima emem ih ṭuan pawl an si. Kan pupapawl khalin ṭawngfim an neih mi a um. Ṭuan hruthro cun ei hruthro. Ṭuan deng mang cun ei dengmang ti hi. Hi hi thlarau dan ah si seh, taksa lam dan ah si seh thuhman a si. Zumtu kan zaten law uhsi. Kan zangzel tuk hi awlten kan tluk lohlinak a si.
          Bible sungah hmun dangdang ah mize zo hman ih an rem lo le a ṭhat lo zia kan hmu. Mal lai in zoh tlang ka duh, kan hrangah zirhtu ih a can thei pangah:
Suah.5:13  Mi daithlang le mi zangzel nan si.
Thuf. 19:15    Zangzel ih na ih ringring men a si ahcun na ril a rawng ding.
I Tim. 5:13      Zangzel nan hmang.
Thuf. 6:6   Mi zangzelpawl cun sihte khi va zoh seh. Sihte nuncan zia in zir seh.
Thuf.6:9    Mi zangzel pa ziang tiang  so na ih ding.
Thuf. 19:24        Mi hrek cun an zangzel tuk ih an kaa sung ih rawl bar ding an zum lo.
Thu. 21:5  Mizangzel cu tlaksamnak a pan.
Thuf.22:13         Mizangzel cu an um men.
Thuf.26:13         Mizangzel in leng a suak duh lo.
Thuf.26:14         Mizangzel cu sangkaa khar kawpza in a merh awlter rero bangin a ihkhun Par ah a letaw rero.
Thuf.26:15-16    Zangzel um dan.
          Bible cun zangzel cu a duh lo nasa. Ziangruangah saw zumtu kan tluk ṭheu ti le kan zangzel tuk ruangah fam teh. Mipiangthar cu law ding hrimhrim kan si. Ziangruangah tile Bible in zangzel a duh lo ruangah. Bible ih duh lo zawngih kan nun cun kan tlu tinak a si.

Evan. Lal Eng Lian

ZIANGRUANGAH JESUH LEITLUN AH A RUNG TUM?

Preached on 21, Dec, 2016                   By Rev. Henry vl Hmangaih Tu zan ah kan lak ih pakhat khat hi interview lo tuah sehla zia...